Γράμμα ενός ναρκισσιστή στη μη αγαπημένη του...

Γράφει ο Ψυχολόγος Υγείας Δρ Λυράκος Γεώργιος MSc, PhD, CPsychol

Γλυκό υποκείμενο του ναρκισσιστικού μου μεγαλείου

Κατ 'αρχάς, αυτά που είμαι έτοιμος να πω, δεν είναι λόγια που ποτέ θα πω ή θα παραδεχτώ (σε σένα), γιατί κάτι τέτοιο θα τερματίσει το  παιχνίδι «ο νικητής τα παίρνει όλα» που είναι η κύρια πηγή απόλαυσης μου σε τούτη δω τη ζωή - μια πηγή που με τρόπο περίτεχνα αποτελεσματικό σε κάνει να συνεχίζεις και κουβαλάς το φορτίο μου στη σχέση μας.

Και αυτό είναι το νόημα....

Όταν λέω "σ 'αγαπώ" Θέλω να πω ότι αγαπώ το πόσο σκληρά εργάζεσαι για να με κάνεις να νιώσω σαν να είμαι τα πάντα για σένα, ότι είμαι το επίκεντρο της ζωής σου, και ότι ποτέ δεν θα πρέπει να περιμένεις να κάνω και γω το ίδιο για σένα.

Αγαπώ τη δύναμη που έχω να εκμεταλλεύομαι τις αγνές σου προθέσεις, και την ευχαρίστηση που αντλώ όταν αφήνω τον εαυτό μου να αισθάνομαι τεράστιος σε σύγκριση με σένα, σε κάθε ευκαιρία, κάνοντας σε να αισθάνεσαι μικρότητα και ασημαντότητα.

Λατρεύω τον τρόπο που αισθάνομαι όταν, αφού ανάψω τα αίματα με όσα σου φτύσω στα μούτρα περίτεχνα, τίποτα από όσα θα θελήσεις να συζητήσουμε ή να μου πεις δε θα συμβεί, και ότι σε έχω εκπαιδεύσει να αισθάνεσαι "παραλογισμό" επειδή ρώτησες, ή έφερες στην επιφάνεια τα θέματα που σε απασχολούν όπως τη λαχτάρα σου για εγγύτητα, ενσυναίσθηση επικοινωνίας, συναισθηματικό δέσιμο, και ούτω καθεξής....

ποταπά αισθήματα και ανάγκες.....

Σ 'αγαπώ σημαίνει αγαπώ τον τρόπο που αισθάνομαι όταν είμαι μαζί σου. Επειδή οι νευρώνες του μυαλου μου, λόγω του πόσο σιχαίνομαι και θεωρώ κατώτερους όλους τους άλλους σε γενικές γραμμές, με κρατάνε συνεχώς σε συναισθήματα αυτοαπέχθειας, μου αρέσει που μπορώ να αγαπήσω τον εαυτό μου μέσα από σένα, και αγαπώ που σε μισώ γιατί χρειάζεται να στηρίζομαι σε σένα για οτιδήποτε.

Σ 'αγαπώ σημαίνει αγαπώ τον τρόπο που αισθάνομαι όταν είσαι μαζί μου, πιο συγκεκριμένα, το ότι νιώθω πως μου ανήκεις σαν να είσαι το απόκτημα και η περιουσία μου. Όπως όταν οδηγώ ένα γρήγορο σπορ αυτοκίνητο, σε αγαπώ για το ότι θα ενισχύσεις την κοινωνική μου θέση στα μάτια των άλλων, επιτρέποντάς τους να γνωρίζουν ότι είμαι ο θεός και αφέντης σου, και μου αρέσει να σκέφτομαι τους άλλους να ζηλεύουν όσα έχω στην κατοχή μου.

Μου αρέσει να σου ρίχνω λίγα ψίχουλα στο δρόμο σου όταν με απειλείς ότι υπάρχει κίνδυνος να φύγεις, και να βλέπω πόσο γρήγορα μπορώ να σε φέρω πίσω, ελπίζοντας ότι θα με αλλάξεις.

Μικρό μου και που να ξερες τι σε περιμένει.....

Μου αρέσει που μπορώ να σε κάνω να αισθάνεσαι ανασφαλής στη στιγμή, δίνοντας προσοχή στις άλλες γυναίκες, τους φίλους μου, τα μέλη της οικογένειας μου, τη δουλειά μου ... και κάθε άλλον εκτός από σένα,  κάνοντας σε να αναρωτιέσαι γιατί μου είναι τόσο εύκολο να εκφράσω τα συναισθήματά μου, να κάνω κομπλιμάν, να είναι στοργικός, αλλά μόνο όταν εξυπηρετεί την ευχαρίστηση μου (στην περίπτωση αυτή, να σε βλέπω να λιώνεις που δεν σου δίνω αυτό που δίνω σε όλους τους άλλους) …

Σ 'αγαπώ σημαίνει ότι σε χρειάζομαι, επειδή, λόγω της αυτοαπέχθειας  που κουβαλάω, έχω ανάγκη άτομα που μπορώ να τα χρησιμοποιήσω σαν σάκους του μποξ, για να κάνω τον εαυτό μου να νιώθει καλά, κάνοντας τους άλλους  να αισθάνονται άσχημα για τον εαυτό τους. Αυτός είναι ο τρόπος που με βοηθά να μουδιάζω συναισθηματικά, είναι το μέσο για να αρνούμαι τα τρομακτικά συναισθήματα που κουβαλάω μέσα μου και που ελπίζω να μην παραδεχτώ ποτέ.

Μου αρέσει να είμαι σαν θεός για να σένα, να επικεντρώνεσαι στο να με κάνεις να αισθάνομαι ότι είμαι κάποιος που τον λατρεύουν, θυσιάζοντας τα πάντα για μένα, ώστε πάντα να επιδιώκεις να με ευχαριστήσεις, μόνο εμένα και κανέναν άλλο, και να μου δίνεις τον πλήρη έλεγχο να  διαχειρίζομαι το τι θα σου  δίνω ως ανταμοιβή και τιμωρία ανάλογα με τις επιθυμίες μου.

Μου αρέσει το πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω τη δύναμή μου για να σε καταστέλλω, κάνοντας σε να αμφιβάλλεις για τον εαυτό σου, αμφισβητώντας πολλές φορές την ίδια τη λογική σου, δημιουργώντας σου την εμμονή να μου εξηγείς τον εαυτό σου, να μου ομολογείς την πίστη σου, να αναρωτιέσαι τι δεν πάει καλά με σένα και δεν μπορείς να κάνεις κάποιον που αντλεί ευχαρίστηση από το να μισεί τους άλλους ευτυχισμένο.

Σ 'αγαπώ σημαίνει ότι αγαπώ τον τρόπο με τον οποίο σε έχω ορίσει και διαμορφώσει να με σκέφτεσαι σαν το θαύμα και το σωτήρας σου, σαν τη πηγή της ζωής και της επιβίωσης σου, και τον τρόπο με τον οποίο σε κάνω να συνεχίζεις να έρχεσαι πίσω σε μένα, όπως η βαρύτητα, όσο σκληρά και αν προσπαθείς να πετάξεις μακριά.

Μου αρέσει που είσαι το φάρμακο που με κάνει να νιώθω καλά, και ο τρόπος που αισθάνομαι όταν βλέπω τον εαυτό μου  μέσα από τα μάτια σου που με θαυμάζουν, ο μεγαλύτερος θαυμαστής και το κοινό μου, κοιτώντας με ψηλά ως μια ανώτερη πηγή γνώσης.

Όπως μία ηλεκτρική σκούπα, έτσι το αίσθημα κενού που έχω μέσα μου είναι σε συνεχή ανάγκη να ρουφά τη ζωή και την αναπνοή, την ενέργεια και τη ζωτικότητα που φέρνεις στη ζωή μου.

Μου αρέσει να είμαι το φάρμακο σου, αυτό που χρειάζεσαι και δεν μπορείς να μείνεις μακριά του, ανεξάρτητα από το πόσο σε κακομεταχειρίζομαι, και όλα τα σημάδια ότι ο εθισμός σου σε μένα ρουφά κυριολεκτικά  τη ζωή, την ενέργεια και τη ζωτικότητα από τη ζωή σου, και ότι κινδυνεύεις να χάσεις  όλο και περισσότερα από όσα έχουν μεγαλύτερη αξία στη ζωή σου.

Μου αρέσει που μπορώ να σε κάνω να νιώσεις πως κανένας άλλος δεν θα σε θέλει.

Μου αρέσει που μπορώ να ελέγξω τις προσπάθειές σου να με καταλάβεις, μετατοπίζοντας το επίκεντρο στο τι κάνεις λάθος και πόσο καλή είσαι.

Λατρεύω το πόσο εύκολο είναι να σε κάνω να συγκεντρώσεις όλη τη χαρά και την προσοχή σου στις ανάγκες και τα θέλω μου, στην δυσκολία ή τον πόνο μου.

Λατρεύω την αίσθηση ότι μου ανήκουν οι  σκέψεις, οι φιλοδοξίες σου, ότι οι ανάγκες και οι επιθυμίες σου επικεντρώνεται αποκλειστικά στο να μη με θυμώσεις, κρατώντας με ευτυχισμένο.

Αν και μισώ τόσο εσένα όσο και την εξάρτηση μου στην φροντίδα σου, μου αρέσει να βλέπω τον εαυτό μου μέσα από τα μάτια σου, έναν εαυτό πάντα έτοιμο να με θαυμάσεις, λατρέψεις, συγχωρήσεις, δικαιολογήσεις  και να υποκύψεις ακόμη μια φορά στα ψέματα και τις παγίδες μου.

Λατρεύω την αίσθηση που μου δίνει η σκέψη ότι σε έχω κάνει αδύναμη, ευάλωτη, συναισθηματικά ευαίσθητη, και ότι ποτέ δεν θα ξέρεις ότι αυτή σου την  παιδική αθωότητα και την καλοσύνη την βλέπω σαν αδυναμία.

Με λίγα λόγια, όταν λέω σ 'αγαπώ, αγαπώ τη δύναμη που έχω να παραμένω ένα μυστήριο που δεν πρόκειται ποτέ να λύσεις, γιατί αρνείσαι να πιστέψεις ότι αυτό είναι ένα παιχνίδι που δεν έχει άλλο από μηδενικό αποτέλεσμα, που ο νικητής τα παίρνει όλα, καθώς είναι ο  μόνος που γνωρίζει τους κανόνες. Λατρεύω το ότι γνωρίζω πως ποτέ δεν θα καταφέρεις  να με πείσεις να υποστηρίξω τη δημιουργία μιας αμοιβαίας σχέσης, διότι, σύμφωνα με την  κοσμοθεωρία μου, το να είσαι ευάλωτος, συναισθηματικά εκφραστικός, ευγενικός, φροντιστικός, να έχεις ενσυναίσθηση και αθωότητα είναι σημάδια αδυναμίας, και είναι η απόλυτη απόδειξη της κατωτερότητας.

Ευχαριστώ, αλλά δεν θα πάρω, θα μείνω στη θέση μου ότι ο νικητής τα παίρνει όλα, στη ναρκισσιστική ικανότητά μου να είμαι άκαρδος, ανάλγητος, ψυχρός, υπολογιστής ... για να εξασφαλίσω το ότι η  ένδεια μου για  αίσθημα ανωτερότητας δεν θα παρεμποδίζεται από τίποτα.

Για πάντα μη δικός σου

Ο ναρκισσιστής σου

μέρος του κειμένου προέρχεται από προσαρμογή από την πηγή: http://blogs.psychcentral.com/relationships/2016/03/what-it-means-when-a-narcissist-says-i-love-you/

Και τώρα που φέραμε το μωρό σπίτι τι κάνουμε;

Γράφει ο Δρ Γεώργιος Λυράκος, Ψυχολόγος Υγείας, MSc, PhD, CPsychol 

Με αφορμή μία συζήτηση που είχα σήμερα με ένα πολύ καλό μου φίλο για την άφιξη του νέου μέλους της υπέροχης οικογενείας τους είπα να μιλήσουμε λίγο για τα νέα μωρά στην οικογένεια και τη διαχείριση των μεγαλύτερων παιδιών μας. 

 Η άφιξη ενός νέου μέλους στην οικογένεια ειδικά όταν μιλάμε για το νέο αδελφάκι πάντα μας δημιουργεί το φόβο πως η ισορροπία που δημιουργήθηκε από τους γονείς μετά τη γέννηση του πρώτου παιδιού μπορεί να ανατραπεί. Έτσι ενώ οι νέοι γονείς είναι πολύ χαρούμενοι για τον ερχομό του νέου μωρού, φοβούνται μήπως χαλάσει η σχέση με το πρώτο τους παιδί και του δημιουργηθούν προβλήματα λόγω του μικρότερου παιδιού. Πολλές δε φορές έχουν ακούσει κυρίως από τους μεγαλύτερους για το πώς θα έπρεπε να έχουν προετοιμάσει το έδαφος ώστε να αποφύγουν τυχόν προβλήματα με το πρώτο παιδί ειδικά στις μέρες μας που ο τοκετός ισοδυναμεί με απομάκρυνση της μητέρας από το σπίτι για αρκετές μέρες μιας και ένα μεγάλο μέρος των τοκετών πραγματοποιούνται με καισαρική τομή.

Προσπαθώντας λοιπόν να προλάβουν το κακό, η πλειονότητα των νέων γονιών μιλούν στα πρωτότοκα παιδιά τους για την άφιξη του νέου μωρού πριν ακόμη η εγκυμοσύνη γίνει εμφανής στη μητέρα. Bέβαια, η εξήγηση πραγματοποιείται με διαφορετικό τρόπο σ’ ένα παιδί 18 μηνών απ’ ό,τι σ’ ένα παιδί 6 χρόνων. Παρόλα αυτά, όσο καλά κι αν έχει ενημερωθεί το παιδί, ακόμη και μετά από τις συμβουλές των ειδικών ή των πολλών βιβλίων που κατακλύζουν την αγορά για την προετοιμασία του τοκετού, της μητρότητας και των σχέσεων με το παιδί, εύκολα μπορεί  να παρασυρθεί από το συναίσθημα της ζήλιας, όταν βρίσκεται μπροστά στο πραγματικό γεγονός της γέννησης του δεύτερου μωρού.

Αυτό το συναίσθημα βέβαια είναι μια κατάσταση απολύτως φυσιολογική και αναμενόμενη, αφού το παιδί αρχίσει να βιώνει μια κατάσταση στην οποία  αρχίζει να μοιράζεται την προσοχή των άλλων, ενώ προηγουμένως μονοπωλούσε το ενδιαφέρον και αποτελούσε το επίκεντρο της προσοχής όλων. Πρέπει λοιπόν οι γονείς να έχουν προετοιμάσει όχι μόνο το έδαφος για την εισαγωγή του νέου μέλους στην οικογένεια αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορέσουν να χειριστούν καταστάσεις που δημιουργούν ένταση.

Έτσι προέχουν  τα πρακτικά θέματα αφού τις περισσότερες φορές που η μητέρα θα γυρίσει από το μαιευτήριο, και μιλώντας από την πείρα τριών παιδιών, η αντίδραση του παιδιού δεν είναι και η καλύτερη ειδικά αν αυτές τις μέρες δεν έχει επικοινωνήσει με την μητέρα του και δεν την έχει δει. Έτσι το νέο μωρό δεν μπορεί παρά να αποτελεί την αιτία του κακού που στέρησε από κοντά του τη μητέρα του και άρα η νέα γνωριμία κάθε άλλο παρά θετική μπορεί να είναι.

Πρέπει λοιπόν να βοηθούμε το παιδί ενημερώνοντας το για το που πηγαίνει η μητέρα του, και πρέπει να της μιλά στο τηλέφωνο αλλά και να  μπορεί να την επισκεφθεί στο μαιευτήριο μιας και όλα τα σύγχρονα μαιευτήρια έχουν δημιουργήσει παιδότοπους όπου τα αδελφάκια μπορούν να απασχοληθούν αλλά και να έλθουν σε επαφή με τη μητέρα τους. Έτσι, αμβλύνεται το αίσθημα της ανασφάλειας, που διακατέχει το παιδί από την απρόσμενη, απουσία της καθώς μέχρι την ηλικία τουλάχιστον των 9 ετών τα παιδία δεν έχουν αφαιρετική σκέψη, με αποτέλεσμα να σκέφτονται με βάση τον εαυτό τους και όχι τους άλλους.

Είναι επίσης σημαντικό να μην αλλάξει το καθημερινό του πρόγραμμα αυτές τις μέρες, ούτε να μετακινηθεί από το χώρο του σπιτιού του. Αν δεν υπάρχει η δυνατότητα να μείνει ο πατέρας μαζί του, μπορεί να το κρατήσει κάποια γιαγιά ή ένα άλλο άτομο, από τον στενό οικείο κύκλο.

Μετά  την επιστροφή από το μαιευτήριο, ένα καινούργιο πρόβλημα είναι αυτό του δωματίου που θα φιλοξενήσει το νέο μωρό κάτι που θα πρέπει να έχει διευθετηθεί από πριν καθώς μία ακόμη αλλαγή τέτοιου είδους για το μεγαλύτερο παιδί μπορεί να αυξήσει τα αρνητικά  του συναισθήματα

Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν πως το καλύτερο θα ήταν να υπήρχε χωριστό δωμάτιο, ώστε να εγκατασταθεί άμεσα το μωρό, κυρίως για να αντιμετωπιστεί η ζήλια που μπορεί να εκδηλώσει το μεγάλο παιδί και στην περίπτωση που κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατόν ειδικά στις μέρες μας με την οικονομική κρίση τότε είναι καλό να μπαίνει το μωρό από την αρχή στο ίδιο δωμάτιο με το αδελφάκι του.

Σε μία τέτοια περίπτωση οι γονείς θα πρέπει να είναι έτοιμοι να τα βγάλουν πέρα τόσο με τις διατροφικές ανάγκες του μωρού που ακόμη δεν έχει μπει σε ένα τακτικό πρόγραμμα σίτισης και ύπνου αλλά και με την πιθανότητα το πρωτότοκο παιδί να νιώθει παραβίαση της ατομικότητας αλλά και της ησυχίας του.

Ωστόσο κάποιες από τις πιο σύγχρονες μελέτες στην ψυχολογία πιστεύουν πως το μωρό μπορεί να κοιμηθεί και στο δωμάτιο των γονιών του για κάποιο διάστημα ή ακόμη και στο κρεβάτι τους αφού έτσι βρίσκεται πιο κοντά στην καρδιά της  μητέρας, ένας ήχος που αποτελεί το γνώριμο από την μήτρα περιβάλλον ηρεμίας του μωρού. Σε αυτή την περίπτωση βέβαια θα  πρέπει να εξηγήσουν από πριν στο πρώτο παιδί την αναγκαιότητα αυτής της ενέργειας.

Αφού έχουν λοιπόν ρυθμιστεί όλα αυτά τα διαδικαστικά ζητήματα, δεν αργεί η στιγμή που οι γονείς διαπιστώνουν ότι το μεγαλύτερο παιδί κάνει κάθε τι για να αντλεί την προσοχή τους.

Οι ενοχές και ο φόβος των νέων γονιών μπορεί να τους οδηγήσει στο να αφιερώνουν πολύ λιγότερο χρόνο στο μωρό τους απ’ ό,τι στο πρωτότοκο παιδί. Αυτό έρχεται σε σύγκρουση με όσα πιστεύουν για τις ανάγκες της φροντίδας του μωρού ειδικά η μητέρα φτάνει σε υψηλά επίπεδα άγχους. Αντίθετα όμως δεν θα πρέπει να ανησυχούν γιατί, παρ’ ότι η προσοχή που δίνουν στο δεύτερο παιδί είναι μικρότερη, ωστόσο είναι πιο ποιοτική, αφού έχουν ήδη την εμπειρία της πρώτης γέννας και έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν κάθε ανάγκη μέσα από την εμπειρία της πρώτης φοράς.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως το μωρό έχει ανάγκη κυρίως αγκαλιά και κάλυψη των βασικών του αναγκών για να νιώσει ευτυχισμένο και αυτά σίγουρα το δίνουν. Πρέπει να συνειδητοποιήσουν λοιπόν πως ένα μωρό νιώθει ασφαλές, ακόμη κι όταν ακούει τη φωνή των γονιών του, ή όταν βρίσκονται κοντά του ή μιλάνε στο αδελφάκι του ή όταν του διαβάζουν ένα βιβλίο.

Έτσι είναι πιο σημαντικό να δώσουν βάση στο να βοηθήσουν το πρωτότοκο παιδί να διαχειριστεί τη ζήλια του και να συνυπάρξει με το αδελφάκι του. Αυτό βέβαια  θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και από τη στάση του υπόλοιπου περιβάλλοντός που βρίσκεται κοντά στην οικογένεια όπως τους παππούδες και τις γιαγιάδες που συνήθως συμβάλουν στη φροντίδα του.

Άρα τι πρέπει να κάνετε:

Μην ξεχνάτε πως  κάθε παιδί είναι μοναδικό όχι μόνο ως προς την ηλικία αλλά και ως προς τις ανάγκες.

Δεν είναι καθόλου άσχημη ιδέα να ζητάτε από το μεγάλο παιδί να σας βοηθά στη φροντίδα του μωρού ώστε να νιώσει μέρος του νέου συνόλου .

Αν  ταΐζετε το μεγάλο παιδί και ταυτόχρονα πρέπει να ταΐσετε και το μωρό, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το παλιό καλό κόλπο με την πιπίλα καθώς το μωρό μπορεί να περιμένει, ενώ το μεγαλύτερο παιδί μπορεί να  σχηματίσει την εντύπωση πως πέρασε σε δεύτερη μοίρα και έχασε τα πρωτεία του καθώς το αφήνετε αμέσως μόλις ζητήσει κάτι το μωρό.

Μπείτε στη διαδικασία να μιλήσετε και να αφουγκραστείτε πως νιώθει το μεγαλύτερο παιδί καθώς λόγω αναπτυξιακού σταδίου και αδυναμία αφαιρετικής σκέψης δεν είναι σε θέση να δεχθεί ότι θα μοιράζεται από εδώ και στο εξής το ενδιαφέρον σας με το αδελφάκι του. Κάποιες φορές μάλιστα μπορεί να πιστεύει πως αποκτήσατε το νέο μωρό επειδή δεν ήσαστε ικανοποιημένοι από το ίδιο είτε γιατί θέλατε να το τιμωρήσετε για την κακή συμπεριφορά του και ξεχνά ίσως ότι σας το ζητούσε επίμονα.

Συνειδητοποιήστε ότι έχει δίκιο που ζηλεύει και να το συζητήσετε μαζί του αρκετές φορές. Μπορεί αν φανεί χρήσιμο να μπείτε στη διαδικασία της αυτοαποκάλυψης και  να μοιραστείτε μαζί του τα συναισθήματα που είχατε κι εσείς για το αδελφάκι σας στην ηλικία του αρκεί να μην του δώσετε περίεργες ιδέες που να μπορεί να το βάλουν σε χειρότερες σκέψεις…

Ξεφυλλίστε μαζί του τα άλμπουμ με τις φωτογραφίες σας ή τα βίντεο από τον υπολογιστή σας και δείξτε του πως και το ίδιο στις ανάλογες φάσεις της ανάπτυξής του έμοιαζε με το νέο μωρό.

Σταματήστε να το  υπερπροστατεύετε και δώστε του ποιοτικό χρόνο, καθώς όλες οι μελέτες έχουν δείξει πως μετρά η ποιότητα και όχι ή ποσότητα του χρόνου που περνάμε με το παιδί

Πέρα όμως από όλα όσα πρέπει να κάνετε είναι και κάποια πράγματα που καλό είναι να αποφύγετε…

Αν λοιπόν πρέπει να δώσετε στο νεογέννητο τα πράγματα του πρωτότοκου παιδιού σας, όπως την κούνια, το καροτσάκι, τα παιχνίδια καλό είναι να το έχετε πριν συζητήσει με το παιδί αλλιώς καλό είναι να το αποφεύγετε.

Δεν χρησιμοποιούμε φράσεις όπως : «Σταμάτα, το κάνεις διαρκώς να κλαίει...» «Δε σ’ αγαπώ...» «Μην το πιέζεις...» «Θα το πνίξεις..»  «Μην το ακουμπάς…|

Δεν το συγκρίνουμε με τίποτα με το μωρό λέγοντας : «Το μωρό είναι καλύτερο...» «Αχ, αυτό το μωρό είναι θαύμα...» «Τι ωραία που γελά...» «Είναι πολύ πιο όμορφο από σένα»….. έ!!!! αν πείτε και κάτι τέτοιο σίγουρα θα πρέπει να ζητήσετε επαγγελματική βοήθεια…

Αν το παιδί είναι προσχολικής ηλικίας δεν θα πρέπει να  το  στείλετε σε παιδικό σταθμό, μόλις γεννηθεί  το μωρό

Δεν επιτρέπετε να  του αλλάξετε δωμάτιο, αν μέχρι τότε κοιμόταν μαζί σας γιατί σίγουρα θα νιώσει απειλή και απόρριψη.

Δεν τιμωρούμε το παιδί αν απειλήσει το μωρό αλλά συζητούμε μαζί του. 

Πιστέψτε  με, μετά από τρία υπέροχα παιδιά, κατάλαβα πως η επιθετικότητα και ο θυμός των γονιών μόνο τα ίδια αποτελέσματα μπορεί να φέρουν στο παιδί ενώ η ηρεμία αποτελεί σταθερή αξία στο μεγάλωμα και τη διαπαιδαγώγηση τους. 

Σχολικός εκφοβισμός και πως μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε

Γράφει ο Δρ Λυράκος Γεώργιος CPsychol

Αν θέλαμε να δώσουμε έναν ορισμό στην έννοια εκφοβισμός θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι σωματικός ή ψυχολογικός εκφοβισμός που συμβαίνει κατ 'επανάληψη με την πάροδο του χρόνου. Ο εκφοβισμός αυτός, μπορεί να είναι εμφανής (π.χ., τα πειράγματα, το χτύπημα, ή κλοπή) με τα αγόρια να είναι πιο συχνά οι εμφανείς νταήδες, ή και συγκεκαλυμμένος (δηλαδή να γίνεται μέσα από τη διάδοση φημών ή αποκλεισμό των παιδιών από το σύνολο), με τα κορίτσια να είναι πιο συχνά οι συγκαλυμμένοι "νταήδες". Αντίστοιχα ο σχολικός εκφοβισμός, ή όπως πιο συχνά ακούμε στις μέρες μας με τον όρο school bulling, είναι ο εκφοβισμός ενός συγκεκριμένου παιδιού, είτε με λόγια είτε με πράξεις, συστηματικά και εσκεμμένα από μια ομάδα στον χώρο του σχολείου ή στη διαδρομή για το σχολείο, ακόμη και μέσα στο σχολικό.  Για  την ιστορία του όρου, η πρώτη έννοια που αποδόθηκε από το 1970 ήταν mobbing - από τη λέξη mob (όχλος) όρος ο οποίος χρησιμοποιείται και σήμερα για την συναισθηματική παρενόχληση των ενηλίκων στο χώρο εργασίας.

Τι γνωρίζουμε ερευνητικά για το φαινόμενο του εκφοβισμού;

Σύμφωνα με έρευνα του ΕΠΙΨΥ ανάμεσα σε 4.141 εφήβους το 2014, τα παιδιά σε ποσοστό 6,4% ανέφεραν ότι έχουν υποστεί ενοχλητικά πειράγματα τουλάχιστον δύο φορές τον μήνα μέσα στο τελευταίο δίμηνο, ενώ το 7,5% ανέφερε ότι βρέθηκε στη θέση του εκφοβιστή. Σε μία άλλη έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το τμήμα Κοινωνικής πολιτικής του ΕΚΚΕ στην Αθήνα, το 37% των μαθητών του  Δημοτικού δήλωσε ότι υπήρξαν θύματα σχολικής βίας σε αντίθεση με το 11% των μαθητών του Γυμνασίου. Στην ίδια μελέτη το 13% των μαθητών του  δημοτικού και το 11% των μαθητών του γυμνασίου δήλωσε ότι  επιτέθηκαν και οι ίδιοι  σε συμμαθητές τους. Τέλος από τα παιδιά που επισκέπτονται τη Μονάδα Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) του Νοσοκομείου Παίδων «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού», ένα μεγάλο ποσοστό της τάξης του 20%-30% των αιτημάτων αφορά τον εκφοβισμό, ενώ στη Γραμμή στήριξης 8001180015 ο εκφοβισμός αποτελεί κυρίαρχο θέμα για το οποίο ζητούν στήριξη όσοι καλούν.

Αντίστοιχα ποσοστά παρατηρούμε και σε άλλες χώρες όπως στις  Η.Π.Α. και στη Μεγάλη Βρετανία που μελετούν πολλά χρόνια το φαινόμενο και κάνουν λόγο για ποσοστό εκφοβισμού, που ξεπερνά το 40%. Στην Αγγλία γίνονται ειδικά μαθήματα για “personal and social education” και υπάρχουν ειδικά σχολεία για θύματα του bulling.

Ποιοι  είναι όμως οι εκφοβιστές;

Τα παιδιά που φέρονται ως νταήδες, συνήθως επιδεικνύουν έντονο αίσθημα αυτοεκτίμησης. Τους αρέσει να αισθάνονται ισχυρά και ότι έχουν πάντα τον έλεγχο. Παρουσιάζουν  στοιχεία προβληματικής, αντικοινωνικής και συχνά παραβατικής συμπεριφοράς, ενώ συνήθως αντιπαθούν το σχολείο, καπνίζουν ή κάνουν χρήση αλκοόλ. Οι  νταήδες συχνά προέρχονται από οικογένειες που χρησιμοποιούν τη σωματική τιμωρία στην πειθαρχία ενώ οι φροντιστές των νταήδων συνήθως  είναι αμέτοχοι και τους λείπει θαλπωρή. Τα παιδιά που είναι νταήδες είναι συχνά  προκλητικά προς μορφές εξουσίας και είναι ικανά να σπάσουν τους κανόνες.

Ποια είναι τα θύματα του εκφοβισμού;

Περνώντας στην αντίπερα όχθη, τα παιδιά που είναι θύμα εκφοβισμού είναι συχνά ανασφαλή, κοινωνικά απομονωμένα, ανήσυχα, και έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Είναι απίθανο να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους ή να προβούν σε αντίποινα και τείνουν να είναι πιο αδύναμα από τους συνομηλίκους τους. Έτσι τα παιδιά αυτά είναι ευάλωτα, παθητικά, διαφέρουν από τα άλλα καθώς είναι πιο ήσυχα. Συχνά είναι οι καλοί μαθητές, φοράνε γυαλιά, ή δεν μιλούν καλά ελληνικά, ή είναι καινούργια στο σχολείο και δεν έχουν φίλους.

Ποια είναι τα συμπτώματα του σχολικού εκφοβισμού;

Τυπικά  τα συμπτώματα ενός εκφοβιζόμενου περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, πόνο στην κοιλιά, κακό ύπνο, θλίψη, αλλαγή συνηθειών, μεταβολή της σχολικής επίδοσης και τελικά άρνηση να πάει στο σχολείο.

Ποιοι είναι οι παρατηρητές;

Πέρα όμως από τους εκφοβιστές και τα θύματα τους, μεγάλο ρόλο στο φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού παίζουν και οι παρατηρητές, τα άτομα δηλαδή εκείνα που δεν μιλούν (όπως και το θύμα), βλέπουν όμως και συμμετέχουν παθητικά, αλλά με έναν τρόπο σαδιστικό. Οι παρατηρητές αντλούν και αυτοί ικανοποίηση, καθώς βλέπουν τους εκφοβιστές να  χτυπάνε τα άλλα παιδιά, και κάνουν πλάκα, γελάνε, ή βρίζουν.

Ποιες είναι οι τυπικές αντιδράσεις ενηλίκων στον εκφοβισμό;

Ο Σχολικός εκφοβισμός συχνά θεωρείται ως μια ακίνδυνη ιεροτελεστία της μετάβασης που όλα τα παιδιά θα βιώσουν. Εκτός και αν ο εκφοβισμός ενδέχεται να οδηγήσει σε σωματικές βλάβες, πολλοί ενήλικες πιστεύουν ότι είναι καλύτερα να αφεθεί να επιλυθεί από τα παιδιά και τους συνομηλίκους τους χωρίς να παρέμβουν, κάτι που όμως έχει οδηγήσει στην αύξηση του φαινομένου παγκοσμίως και στη δημιουργία μακροχρόνιων επιπτώσεων στα παιδιά που έχουν πέσει θύματα εκφοβισμού.

Ποια είναι τα μακροχρόνια αποτελέσματα του εκφοβισμού;

Ξεκινώντας από τους θύτες, τα παιδιά που είναι νταήδες ενδέχεται να έχουν νομικά ή ποινικά προβλήματα ως ενήλικες. Επίσης τα παιδιά μπορούν να μεταφέρουν τις συμπεριφορές εκφοβισμού και να βιώσουν δυσκολίες κατά την ενηλικίωση στη διαμόρφωση και διατήρηση σχέσεων. Ακόμη μεγαλύτερα είναι τα αποτελέσματα στα παιδία που πέφτουν θύματα εκφοβισμού που συχνά αντιμετωπίζουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και κατάθλιψη ακόμα και στην ενήλικη ζωή. Τα παιδιά που είναι θύματα εκφοβισμού θεωρούν το σχολείο ως ένα ανασφαλές έδαφος και είναι πιθανό να χάσουν περισσότερες ημέρες του σχολείου από τους συνομηλίκους τους με αποτέλεσμα  η εκπαίδευση τους να επηρεάζεται αρνητικά.

Πως πρέπει να διαχειριστεί ένας δάσκαλος το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού;

Ο δάσκαλος αρχικά πρέπει να είναι εκπαιδευμένος να διαχειρίζεται το bullying και είναι πάρα πολύ βασικό να αντιμετωπίσει την τάξη ως ομάδα, να βάζει κανόνες στην τάξη, να μιλήσει με τους μαθητές και να τους ενθαρρύνει να εκφράζονται, και να μιλούν χωρίς να φοβούνται. Αυτό που πρέπει να περάσει στα παιδιά είναι ο κανόνας πως «η βία δεν είναι αποδεκτή». Έτσι όταν ο δάσκαλος βρεθεί στην ανάγκη να αντιμετωπίσει ένα τέτοιο φαινόμενο, θα πρέπει να αναπτύξει μια σχολική πολιτική ευρείας αποδοχής για τον εκφοβισμό για να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών και των μαθητών, να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση του εκφοβισμού και να βελτιωθεί το συνολικό σχολικό περιβάλλον και να εξασφαλίσει ότι συντελείται αλλαγή στην τάξη. Μπορεί επίσης να ενδυναμώσει τους μαθητές μέσω προγραμμάτων όπως παροχής συμβουλών από ψυχολόγους, η σωστής διαμεσολάβησης, ή επίλυσης των συγκρούσεων. Επίσης κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να φτιάξει το «κουτί του εκφοβισμού» όπου τα παιδιά θα γράφουν ό,τι τους συμβαίνει ή θα προτείνουν λύσεις, αλλά και κονκάρδες-βραβεία για όσα παιδιά δείχνουν σεβασμό και αλληλεγγύη, ενώ μπορεί να ορίσει και μια ομάδα παιδιών-διαμεσολαβητών.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε οι γονείς

Ενημερώνουμε, τους δράστες, τα θύματα αλλά και τους μάρτυρες. Για να αποφευχθούν καταστροφικές συνέπειες για τη μετέπειτα ζωή τους, θα πρέπει να μην είναι παθητικοί δέκτες ή επιθετικοί αλλά να βοηθηθούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα και οι μάρτυρες να μη φοβούνται να αποκαλύψουν την αλήθεια. Πρέπει λοιπόν να γίνουμε παραδείγματα οι ίδιοι για τα παιδιά μας τόσο στο σπίτι όσο και γενικότερα. Οφείλουμε  να συμβουλεύσουμε τα παιδιά να είναι σε επαγρύπνηση και να έχουν αυτοπεποίθηση ενώ μπορούμε να τους περάσουμε και κάποια μηνύματα που θα τους βοηθήσουν στην όλη διαδικασία.

Ποια μηνύματα πρέπει να δώσουμε στα παιδιά μας

Είναι πολύ σημαντικό να περάσουμε στα παιδιά μας το μήνυμα πως όλοι έχουν το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και στην προσωπική ελευθερία και δεν είναι υποχρεωμένοι να υφίστανται την απομόνωση, τον εξευτελισμό, τη βία και την υποτίμηση από τους άλλους. Όποιος το πιστέψει αυτό για τον εαυτό του μπορεί να πείσει και τους άλλους. Ζητείστε λοιπόν από τα παιδιά σας να διευρύνουν τον κύκλο των φίλων τους και να προσέχουν ο ένας τον άλλο και ταυτόχρονα να αποφεύγουν χώρους πιθανής επίθεσης. Μάθετε τους επίσης πως θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τέτοιες καταστάσεις εκφοβισμού με έξυπνο τρόπο.

Ποιες είναι οι έξυπνες αντιδράσεις για τα παιδιά

1.                  Ενημέρωσε δασκάλους / γονείς

2.                  Μη δείχνεις πανικό ή αναστάτωση

3.                  Απόφυγέ τους αλλά όχι τρέχοντας

4.                  Αγνόησε εντελώς όσα ακούς

5.                  Χρησιμοποίησε έξυπνες απαντήσεις με χιούμορ: Αν κάποιος, για παράδειγμα, σου πει                         «Είσαι ηλίθιος», μπορείς να απαντήσεις: «Ωραία, αυτό μας κάνει δύο!»

6.                  Χαμογέλα ή γέλα με όσα ακούς σαν να μη σε ενοχλούν

Τι να προσέχουμε όλοι μας για να προλάβουμε το φαινόμενο του εκφοβισμού;

·                     Χρησιμοποίηση υβριστικών ή περιπαικτικών εκφράσεων

·                     Απειλές και εκβιασμός

·                     Σωματική βία, χτυπήματα, τσιμπήματα, δαγκωνιές, σπρωξίματα 

·                     Κλοπές

·                     Ζημιές στην προσωπική περιουσία κάποιου

·                     Επιδιωκόμενη απομάκρυνση των φίλων

·                     Εσκεμμένο ή συχνό αποκλεισμό μαθητών από κοινωνικές δραστηριότητες

·                     Διάδοση κακοηθών και ψευδών φημών

·                     Εκβιαστικά τηλεφωνήματα, ή τηλεφωνήματα σε ακατάλληλες ώρες χωρίς απάντηση

·                     Και τέλος ηλεκτρονικό bullying μέσω κινητού τηλεφώνου ή  του διαδικτύου

. 

Μήπως σας εκμεταλλεύονται και δεν θέλετε να το αποδεχθείτε;

Ένα από τα ζητήματα με το οποίο  πολλοί άνθρωποι παλεύουν  είναι η στιγμή που συνειδητοποιούν ότι έχουν γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης, κάτι που συμβαίνει όταν ένα άλλο άτομο να επωφεληθεί από κάτι ή κάποιον, ως μέσο για να εκπληρώσουν το  βασικό τους  στόχο. Τα συγκεκριμένα άτομα εκμεταλλεύονται αυτό που αντιλαμβάνονται ως μια ευπάθεια ή ευαλωτότητα, ώστε να αποκτήσουν πλεονέκτημα απέναντι στον άλλο άνθρωπο.

Και ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου είναι προφανές ότι κάποιος σας εκμεταλλεύεται, όπως όταν κάποιος αρχίζει ξαφνικά να ξοδεύει πολύ χρόνο μαζί σας και στη συνέχεια σας ζητά κάτι και έπειτα μόλις το αποκτήσει, είτε σας ζητά κάτι άλλο είτε προχωρά σε κάποιον άλλο, το γεγονός ότι σας έχει χρησιμοποιήσει είναι κάτι παρόμοιο με την κακοποίηση, μπορεί να εμφανιστεί από κει που δεν το περιμένετε και να σας αιφνιδιάσει. Όταν όμως μπούμε στη διαδικασία να αναγνωρίσουμε κάτι τέτοιο, μπορεί να αμφισβητήσουμε  τον εαυτό μας, ειδικά αν έχουμε την τάση να θέλουμε να «βλέπουμε το καλύτερο στους ανθρώπους» ή ανήκουμε στην κατηγορία που σχεδόν πάντα αναλαμβάνουμε το φταίξιμο σε κάθε περίπτωση.

Η εκμετάλλευση λοιπόν είναι πιθανό να περιέχει ένα στοιχείο «στόχευσης»  όταν κάποιος  αναγνωρίσει πως  ένα άτομο μπορεί να του φανεί χρήσιμο, οδηγώντας τον  μερικές φορές στο σημείο να μπει σε μια διαδικασία μέσα από την οποία να εκμεταλλευτεί αυτά που θεωρεί ως «τρωτά σημεία» στον άλλο, και τα οποία μπορεί στην πραγματικότητα  να αποτελούν μόνο καλό γνωρίσματα, όπως είναι το να εμπιστεύεσαι τους ανθρώπους. Σε μια διαφορετική περίπτωση τα άτομα που θα γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης μπορεί να έχουν ένα ιδανικό «μειονέκτημα», που στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτα άλλο από ένα χαρακτηριστικό όπως διαφορετική ηλικία, φυλή, θρησκεία ή ακόμη και η ύπαρξη ενός παιδιού ή ακόμη και η σεξουαλική διαφορετικότητα.

Έτσι θα πρέπει να προσέχουμε όταν ξαφνικά ένα άτομο που πριν πολύ καιρό μας είχε απορρίψει, ξαφνικά μετά από μία πρόσφατη απώλεια μιας σχέσης επανέρχεται κοντά μας ζητώντας μια σχέση με ελευθερία κινήσεων και δεσμεύσεων, καθώς πολύ συχνά, το επόμενο βήμα είναι με το που μπούμε στη σχέση και διεκδικήσουμε κάτι παραπάνω να βρούμε απέναντι μας μία δικαιολογία του τύπου έχουμε διαφορετικούς χαρακτήρες ή μεγάλη διαφορά ηλικίας και διάφορα άλλα που όπως είναι προφανές υπήρχαν ήδη μέσα στο μυαλό αυτού του ατόμου, πολύ πριν μας πλησιάσει, ως πεποιθήσεις και απλά τα χρησιμοποίησε ως όπλα για την διασφάλιση της ελευθερίας του από ένα άτομο που ούτως ή άλλως είχε ήδη απορρίψει και στο παρελθόν.

Αν είστε σε μια παρόμοια κατάσταση, ρωτήστε τον εαυτό σας γιατί επιλεχθήκατε και μπορώ να σας διαβεβαιώσω, πως δεν έχει να κάνει σε καμία περίπτωση με το αν αξίζετε ως άνθρωπος, άντρας ή γυναίκα,  εραστής ή σύντροφος η όποιον άλλο ρόλο έχετε χρεωθεί, ενώ  πάντα έχει να κάνει με το πώς η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει για το άλλο άτομο και  είναι πολύ πιθανό ότι θα σκέφτηκε πως θα νιώσετε  «κολακευμένοι» και μόνο συμμετέχοντας σε μία σχέση με το άτομο αυτό.

Όπως όμως είναι φυσικό, ένα άτομο που μπαίνει στη διαδικασία να σας εκμεταλλευτεί δεν πρόκειται ποτέ να δεχθεί ή ακόμη και να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και δεν θα ήθελε με κανένα τρόπο να φανεί πως θέλει κάτι τέτοιο. Αντίθετα τέτοια άτομα βλέπουν  τις πράξεις τους σαν την ηλιαχτίδα στη μονότονη ζωή σας, σαν ένα θείο δώρο που σας χαρίζουν οδηγώντας σας σε ένα μαγικό ταξίδι χάρη σε αυτούς, βάζοντας σας σε μία συναρπαστική εμπειρία, αφού σας δωρίζουν κάτι από τον εαυτό τους. Νομίζουν μάλιστα πως πρέπει να νιώθετε τεράστια ικανοποίηση αφού σας δίνουν έστω και λίγο από το εγώ τους και εκλογικεύουν το γεγονός ότι σας έδωσαν κάτι έστω και εάν αυτό δεν ήταν πολύ, ή δεν ήταν αυτό που είχατε ανάγκη, ή ακόμη και εάν δεν ήταν αυτό που ζητάτε, ή δεν ήταν κοινή συναίνεση, ακόμη και εάν έχετε νιώσει πως αυτή η σχέση σας αποστραγγίζει τελείως από συναισθήματα και δυνάμεις. Έτσι τείνουν να υπερεκτιμούν όσα σας δίνουν ενώ δεν είναι καν δόσιμο αλλά μια κρυμμένη ατζέντα που κρύβει πολύ καλά ένα πλάνο και αυτό δεν είναι τίποτα άλλο από το ίδιο όφελος. Και εάν το συνειδητοποιούν είναι άξιοι της τύχης τους αλλά εάν το κάνουν ασυνείδητα τότε θα συνεχίσουν να είναι δυστυχισμένοι σε κάθε σχέση τους.

Όπως όμως και να έχει εσείς έχετε ήδη υποστεί μία μεγάλη περιπέτεια

Και αυτό είναι που σας κάνει να νιώθετε τόσο πληγωμένοι μόλις συνειδητοποιήσετε πως έχετε πέσει θύματα εκμετάλλευσης από κάποιον άλλο που μπορεί να εμπιστευτήκατε, πιστέψατε, η ακόμη και παραδοθήκατε, ενώ  εκείνοι απλά σας «ανάβανε» τόσο όσο να πετύχουν τον στόχο τους.

Οι εκμεταλλευτές ξεχωρίζουν από τους ανθρώπους που ίσως  ξεκινούν με «καλές προθέσεις» και στην πορεία τα κάνουν θάλασσα, αλλά το αναγνωρίζουν  και προσπαθούν να επανορθώσουν  ή τουλάχιστον σταματούν, από το γεγονός ότι αυτοί γυρίζουν γύρω από την επιδίωξη της εκπλήρωσης των αναγκών τους των επιθυμιών και των προσδοκιών τους οι οποίες θα πρέπει να ικανοποιούνται ακόμη και επιθετικά (με τη βία), ενδεχομένως με ένα χαμόγελο στο πρόσωπό τους, λέγοντας σας πώς και οι δύο βγαίνετε κερδισμένοι από αυτό. Δεν πρόκειται όμως ποτέ να νοιαστούν για το αντίκτυπο που έχει η κάθε πράξη τους πάνω σας επειδή θα συνεχίσουν να σας χρησιμοποιούν μέχρι να αποκτήσουν ό, τι θέλουν ή να σας κόψουν  την γενναιόδωρη «προσφορά» τους.

Αν αισθάνεστε λοιπόν ότι κάποιος σας εκμεταλλεύεται, είναι πολύ πιθανό να συμβαίνει κάτι τέτοιο στην πραγματικότητα

Να θυμάστε λοιπόν πάντα πως η φιλία ή μια σχέση δημιουργεί το αίσθημα και μοιάζει με τη φιλία ή μια σχέση. H εκμετάλλευση, φαίνεται  και σας  κάνει να αισθάνεστε σαν εκμετάλλευση.

Άρα πάρτε μια ανάσα, ανασυγκροτηθείτε και κάντε ένα βήμα πίσω και επαναπροσδιορίστε τη συγκεκριμένη σχέση…..  

Δρ Γ. Λυράκος, MSc, PhD, CPsychol

Η επαγγελματική εξουθένωση και πως την αναγνωρίζουμε

Γράφει ο Δρ Λυράκος Γεώργιος 

Ψυχολόγος Υγείας Msc PhD, CPsychol

 Τα τελευταία χρόνια ο όρος επαγγελματική εξουθένωση ή αλλιώς burnout όπως συνηθίζεται να τον αποκαλούμε ακούγεται όλο και περισσότερο. 

Απασχολεί ιδιαίτερα τους ψυχολόγους,  κοινωνιολόγους και τους ειδικούς του μάνατζμεντ, που έχουν αναγνωρίσει τις σημαντικές της επιπτώσεις στο άτομο, στον οργανισμό στην οικονομία και την παραγωγή. 

Αν θελήσουμε να δώσουμε έναν ορισμό θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτόν που έδωσε η Maslach που είπε πως “burn out ...σημαίνει αναλώνομαι προοδευτικά εκ των ένδον μέχρι του σημείου της απανθράκωσης".(1984)

Η επαγγελματική εξουθένωση παρατηρήθηκε αρχικά σε επαγγελματίες υγείας (γιατρούς και νοσηλευτές) και στη συνέχεια σε πολλούς κλάδους που έρχονται σε επαφή με ανθρώπους και παροχή υπηρεσιών όπως αστυνομικούς, δασκάλους, μεχρι και φοιτητές. 

Το σύνδρομο εχει τρεις κύριες διαστάσεις, που αντιπροσωπεύουν και διαφορετικές κατηγορίες

συμπτωμάτων.

«Συναισθηματική εξάντληση»: περιλαμβάνει αισθήματα ψυχικής και σωματικής κόπωσης, καθώς και απώλεια ενέργειας και διάθεσης.
«Αποπροσωποποίηση»: η απομάκρυνση και αποξένωση του εργαζόμενου από τους ασθενείς
/πελάτες του και η εγκαθίδρυση απρόσωπων, επιθετικών και κυνικών σχέσεων με αυτούς.
«Έλλειψη προσωπικής επίτευξης»: αναφέρεται στην αίσθηση που αποκτά ο εργαζόμενος ότι είναι ανίκανος να προσφέρει στον χώρο εργασίας του και στην συνεπαγόμενη μείωση της απόδοσής του
(Leiter & Maslach, 2005).

Τι νιώθει το άτομο με burnout;

Τα άτομα που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση αισθάνονται συναισθηματικά «στεγνωμένοι» και

απογοητευμένοι από τα περιστατικά της ημέρας. Αισθάνονται κόπωση και δεν μπορούν να βοηθήσουν και να επικοινωνήσουν στοιχειωδώς με τους ασθενείς τους. Καθώς κάθε πρωί αντιμετωπίζουν το επάγγελμά τους ως αναπόφευκτο κακό από το οποίο δεν μπορούν να

δραπετεύσουν. Πολλές φορές είναι αδύνατο να αναπτύξουν στενότερες ανθρώπινες σχέσεις με ανθρώπους που χρειάζονται την επιστημονική αλλά και τη συναισθηματική τους υποστήριξη.

Επίσης προσπαθούν να κρατήσουν απόσταση ασφαλείας από άλλα άτομα που θεωρούνται ως πηγή της εξάντλησής τους. (Burke & Greenglass, 2001).

Η συχνή και μακροχρόνια έκθεση του εργαζόμενου σε αντίξοες εργασιακές συνθήκες οδηγεί σε: υπερκόπωση και εξάντλησή. Οι συνέπειες της εξάντλησης αφορούν  τη φυσική κατάσταση του ατόμου και τη συμπεριφορά του τόσο στο χώρο εργασίας όσο και στην προσωπική του ζωή (Cushway, 1992).

Συμπτώματα 

Τα συμπτώματα της επαγγελματικής εξουθένωσης ομαδοποιούνται σε:

• Σωματικά
• Ψυχολογικά και
• Συμπεριφορικά

Τα σωματικά συμπτώματα έχουν όλα τα χαρακτηριστικά που αφορούν στις τυπικές εκδηλώσεις στρες και άγχους όπως: πονοκέφαλοι, γαστρεντερικά προβλήματα, δυσκολίες ύπνου, υπερένταση, σεξουαλική δυσλειτουργία, διαταραχές διατροφής και μυοσκελετικοί πόνοι (Tyler & Cushway, 1998). 

Τα ψυχολογικά και συμπεριφορικά συμπτώματα έχουν ως κυρίαρχα συμπτώματα το έντονο στρες, την ανία, την αίσθηση χαμηλού «ηθικού», την χαμηλή εργασιακή ικανοποίηση, την παραίτηση και τις συγκρούσεις με αποτέλεσμα να πλήττεται η προσωπική και κοινωνική ζωή του εργαζόμενου ο οποίος μπαίνει στη διαδικασία να μεταφέρει τα προβλήματα που παρουσιάζονται στο εργασιακό  περιβάλλον στην οικογένεια και στον κοινωνικό του περίγυρο. (Μήπως σας θυμίζει κάτι αυτό;)

Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνονται οι εντάσεις στις σχέσεις με τα άλλα άτομα και να μειώνεται το ενδιαφέρον για κοινωνικές συναναστροφές (Griffith και συν., 1999).

Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε πως η επαγγελματική εξουθένωση δεν εμφανίζεται

μέσα σε ένα βράδυ. Τα προβλήματα επιδεινώνονται σταδιακά. Από τη στιγμή που οποιοσδήποτε- σε οποιοδήποτε επάγγελμα και επίπεδο εργασίας- μπορεί να υποφέρει από επαγγελματική εξουθένωση, είναι απαραίτητο ο επαγγελματίας υγείας να μπορεί να αναγνωρίζει τα συμπτώματα της

επαγγελματικής εξουθένωσης πριν ξεφύγουν από τον έλεγχό του.

Αντιμετώπιση 

Καθώς  η επαγγελματική εξουθένωση έχει να κάνει με ένα συνδιασμό μηχανισμών στρες και συμπτωμάτων που προκαλούνται αρχικά από το χώρο εργασίας και στη συνέχεια από την καθημερινότητα μας είναι σημαντικό η παρέμβαση να γίνει σε δύο επίπεδα. Τόσο στο ατομικό όσο και στο επίπεδο οργάνωσης που αφορά στην υπηρεσία του εργαζόμενου. 

Η ψυχολογική θεραπεία θα βοηθήσει τον εργαζόμενο σε ατομικό επίπεδο με την εκμάθηση τεχνικών χαλάρωσης και διαχείρισης του χρόνου, με την άλλαγή των πεποιθήσεων του ατόμου  που θα τον ωθήσουν στο να μπεί σε κάποιο πρόγραμμα σωματικής άσκησης, και θα του μάθει τεχνικές εδραίωσης κοινωνικών επαφών και στήριξης. Σε οργανωσιακό επίπεδο ο εργαζόμενος θα πρέπει να μάθει να κάνει σωστή διαχείριση του χρόνου του, των συγκρούσεων στις οποίες εμπλέκεται και της συμμετοχής του στη λήψη αποφάσεων που τον αφορούν.

Συμβουλή:

Να αντιλαμβανόμαστε τα όρια μας, 

Να ζητάμε βοήθεια όταν δεν τα 

βγάζουμε πέρα με το στρες της δουλειάς, 

Να αναζητάμε τρόπους 

αντιμετώπισης τόσο των συμπτωμάτων 

όσο και των ενοχών μας όταν δεν 

μπορούμε να προσφέρουμε

Η ελευθερία στη σχέση

Γράφει ο Δρ Γεώργιος Λυράκος CPsychol

Ψυχολόγος Υγείας CBT therapist

Η σχέση θέλει ελευθερία...

Τι εννοώ; 

Μα φυσικά πως όταν αποφασίσεις να δεσμευτείς αυτό δεν σημαίνει πως τελειώνει και η ζωή σου. 

Ναί θές να περνάς περισσότερο χρόνο με το σύντροφο σου, να κάνετε πράγματα μαζί, αλλά δεν μεταλάσσεσαι σε κάτι εντελώς διαφορετικό. 

Αν λοιπόν μας προκύψει ένας/μία σύντροφος που δεν αντέχει δευτερόλεπτο χωρίς εμάς κάτι τρέχει...

Πολλές φορές ένας άνθρωπος έχει δημιουργήσει από την αρχή της ζωής του έναν ανασφαλή τύπου δεσμό με την μητέρα του και δεν μπορεί να αντέξει την ελευθερία στη σχέση. Άλλες φορές πάλι υποκαθιστά το μητρικό ή πατρικό πρότυπο με το ή τη σύντροφο.

Εκεί θα πρέπει να βάλουμε τα όρια μας απέναντι στο τι μπορούμε και τι ανεχόμαστε και να χτίσουμε το νέο συμβόλαιο της σχέσης που θα ισχύει από δω και πέρα με το/τη σύντροφο μας. 

Αν δεν καταφέρουμε να διαπραγματευτούμε αυτά τα όρια τότε πραγματικά κινδυνεύουμε να μας απορροφήσει αυτή η σχέση και  γρήγορα να οδηγηθούμε στην αποξένωση από το σύντροφο μας και εν τέλστο χωρισμό. 

Ας μην ξεχνάμε πως όλοι μας έχουμε μια ιστορία ζωής που δεν μπορεί να σβηστεί από μία νέα σχέση όσο και αν αγαπάμε το σύντροφο μας. Πάντα θα υπάρχει ένα κοινωνικό δίκτυο που μας ακολουθεί από τον πατρικό μας κύκλο και αν ο σύντροφος μας προσπαθήσει να μας απομακρύνει απο αυτόν πολλές φορές μπορεί να μας οδηγήσει σε θυμό με άγνωστα αποτελέσματα για τη σχέση......καταλαβαίνετε ελπίζω!!!!

Η αρχή του ταξιδιού μας στην ψυχολογία του σήμερα

Γράφει ο Δρ Γεώργιος Λυράκος CPsychol

Ψυχολόγος Υγείας CBT therapist

Μέσα από αυτή τη σελίδα θα προβάλλονται άρθρα και σκέψεις που αφορούν την ψυχολογία του σήμερα και τον τρόπο με τον οποίο ο σύγχρονος άνθρωπος αντιμετωπίζει την καθημερινότητα και τις σχέσεις του με τους άλλους σημαντικούς ανθρώπους της ζωής του, μέσα από μία θετική ματιά. Στόχος μας, είναι να συνειδητοποιήσει ο αναγνώστης, πως κάθε άνθρωπος έχει τη δύναμη να παλέψει και να επιλέξει στη ζωή του αυτό που τον εκφράζει και τον κάνει να νιώθει γεμάτος. 

         Θα προσπαθήσουμε λοιπόν μέσα από την αρθρογραφία μας να δώσουμε όχι συμβουλές, γιατί οι επιλογές πρέπει να μας ανήκουν πάντα, αλλά εναλλακτικές σκέψεις και κριτικό στοχασμό πάνω σε θέματα που μας αφορούν, ώστε να καλλιεργήσουμε την απαραίτητη κριτική σκέψη για να διαχειριστούμε όσα μας ταλανίζουν στην καθημερινότητα μας, είτε αφορούν σχέσεις φιλικές, ερωτικές ή επαγγελματικές, είτε συγκρούσεις με σημαντικούς άλλους στην καθημερινότητα μας.

          Η σελίδα δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση θεραπευτικό μέσο και δεν έχει αυτό το σκοπό, οπότε ας έχει ο αναγνώστης κατά νου πως στην περίπτωση που δεν αισθάνεται συναισθηματικά υγιής θα πρέπει να απευθυνθεί σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας και σε καμία περίπτωση σε κάποια ιστοσελίδα.

     Ελπίζω να συμπορευτούμε και να ταξιδέψουμε μαζί, σε αυτό το μονοπάτι της ανθρώπινης διερεύνησης, με στόχο την πνευματική μας ανάταξη και κριτική καλλιέργεια της σκέψης μας, που τόσο πολύ έχουμε όλοι ανάγκη, για να διαχειριστούμε την τόσο χαλεπή περίοδο που βιώνει ο λαός μας τα τελευταία χρόνια τόσο σε κοινωνικό όσο και ατομικό επίπεδο.