Μπορεί να σε απόρριψαν οι άλλοι αλλά πρώτα απέρριψες εσύ τον εαυτό σου

Αρθρογραφεί ο Δρ Γεώργιος Λυράκος 

MSc. PhD Ψυχολόγος CBT Therapist

Απόρριψη. Μία κατάσταση που πραγματικά πονάει. Άσχετα από  το μέγεθος ή τη βαρύτητα της, η απόρριψη είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την αγάπη του ίδιου μας του εαυτού. Από το να μην σε ξανακαλέσει κάποιος στο τηλέφωνο ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά από αυτό που είχες πλάσει στο μυαλό σου ως το τέλειο πρώτο ραντεβού μέχρι και το να μην προσληφθείς σε μία θέση εργασίας για την οποία είχες πιστέψει πως είσαι τέλειος, η απόρριψη έχει τη δύναμη να ενεργοποιήσει  μια επικίνδυνη δόση αυτο-αμφιβολίας. Και αυτό είναι κάτι που συμβαίνει σε όλους μας. Συχνά συμβαίνει γύρω στην ηλικία των είκοσι και κάτι όταν κάποιος βιώνει μια μεγάλη απόρριψη, για πρώτη φορά, όπως το να τους εγκαταλείψει ένας σύντροφος ή να απολυθούν από μία θέση εργασίας.

Παρόλα αυτά σε διάφορες φάσεις της ζωής μας μπορεί να συμβεί η απόρριψη και αν δεν έχουμε μάθει να την διαχειριζόμαστε μπορεί να μας οδηγήσει σε πολύ άσχημη ψυχολογική κατάσταση. Ειδικά τα τελευταία χρόνια όπου στη χώρα μας η οικονομική κρίση έχει συνδυαστεί και με ένα μεγάλο ποσοστό απολύσεων και ανεργίας μετά από χρόνια ευμάρειας έστω και πλασματικής παρατηρούμε ότι όλο και μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων κάθε ηλικίας δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα με τις καθημερινές απορρίψεις στη ζωή τους που έχουν πια γίνει συνήθεια για μας τους ειδικούς της ψυχικής υγείας.

  Έτσι είναι η τέλεια στιγμή για να μάθετε πώς μπορείτε να αντιμετωπίζετε την  "αντιληπτή" απόρριψη (και θα εξηγήσω γιατί χρησιμοποιώ τη λέξη "αντιληπτή") με έναν τρόπο που θα σας φέρνει περισσότερη ειρήνη και γαλήνη στην ψυχή σας και όχι περισσότερο πόνο.

Ίσως έχετε ακούσει τη έκφραση, "Η απόρριψη είναι η προστασία του Θεού." Πιστεύω πραγματικά ότι αυτό είναι αλήθεια, αλλά όπως και τα περισσότερα κλισέ όταν μας τα λέει κάποιος την ώρα που έχουμε δεχτεί ένα μεγάλο χτύπημα στη ζωή μας, μία τέτοια φράση   μπορεί να μας ακούγεται περισσότερο ενοχλητική παρά παρήγορη. Κατ 'αρχάς είναι σημαντικό να παραδοθούμε μόνο στο γεγονός ότι η απόρριψη είναι μία κατάσταση που σε κάνει να μην αισθάνεσαι καλά.

Πολλές συμβουλές αυτοβοήθειας προσανατολίζονται στο να σας κάνουν  να νιώσετε καλύτερα γρήγορα και μερικές φορές κάτι τέτοιο δεν είναι πάντα εφικτό. Και πως να είναι άλλωστε όταν χάνεις την πρώτη σου αγάπη ή μία δουλειά μετά από πολλά χρόνια σταθερότητας όταν είχες δώσει όλο σου το είναι και είχες επενδύσει αποκλειστικά πάνω της.  

Πρώτα από όλα λοιπόν αποδεχτείτε το γεγονός ότι μπορεί να αισθάνεστε πόνο και θυμό. Δώστε στον εαυτό σας την άδεια να εκφράσει αυτά τα συναισθήματα με έναν υγιή τρόπο όπως η γραφή ή το να μιλήσετε με ένα ψυχολόγο ή ένα σύμβουλο, βγάλτε όλη σας την ένταση και το θυμό παίρνοντας μαθήματα  kickboxing ή ακόμη κλάψτε με όλη τη δύναμη της ψυχής σας μέχρι τα δάκρυα σας να στερέψουν.

 Αντισταθείτε στον αρχικό πειρασμό που μας βάζει η λογική μας να προσπαθήσουμε να γεμίσουμε το μυαλό μας με  θετικές σκέψεις η να βγάλουμε κανόνες για το λόγο που μας συνέβη αυτό που αντιμετωπίζουμε. Είστε ένα ανθρώπινο ον και είναι φυσικό και επόμενο, αν το συναίσθημα της απόρριψης  το νιώθετε σαν ένα τσίμπημα στην καρδιά.

 Προσπαθήστε να νιώσετε τα συναισθήματά σας χωρίς να τα κρίνετε ή να προσπαθήσετε να τα αναλύσετε, έτσι ώστε να μπορέσουν αυτά τα συναισθήματα να κινηθούν  από βαθιά μέσα σας προς τα έξω και όχι να καταπιεστούν βαθιά μέσα σας. Μερικές φορές βιώνουμε πράγματα που τα αισθανόμαστε ως επιζήμια για τον εαυτό μας, γιατί η ψυχή μας πάντα λαχταρούσε και θα συνεχίζει σε όλη μας τη ζωή να θέλει να μάθει πώς θα είμαστε συμπονετικοί απέναντι στους εαυτούς μας και να σπάσει τα πρότυπα του να αισθάνεται ότι τιμωρείται ή έχει πέσει θύμα μιας κατάστασης ή ενός ατόμου.

Αυτή η λαχτάρα της καρδιάς μας  με φέρνει στο επόμενο σημαντικό βήμα στην αντιμετώπιση της απόρριψης: να είστε συμπονετικοί με τον εαυτό σας. Εάν μόλις σας εγκατέλειψε ο/η σύντροφος σας, χάσατε τη δουλειά σας, σας παράτησαν οι φίλοι σας ή γενικά νιώσατε πως σας απέρριψαν, μην μεγαλώνετε τον πόνο σας ρίχνοντας όλο το βάρος στον εαυτό σας. Με το να μπαίνετε σε   αισθήματα αυτο-ενοχοποίησης και να κρίνετε τον εαυτό σας το μόνο που πετυχαίνετε είναι να συνεχίζετε να τροφοδοτείτε την απόρριψη επειδή από αυτό το σημείο και μετά δεν κάνετε τίποτε άλλο από το να απορρίπτετε τον ίδιο σας τον εαυτό.

Αντ’ αυτού να είστε ευγενικοί με τον εαυτό σας μέσα από τις σκέψεις και τις πράξεις σας. Μιλήστε στον καθρέπτη σας και γίνετε μάρτυρας αυτής της συζήτησης με τον εσωτερικό σας εαυτό και ανακατευθύνετε αυτή σας τη συζήτηση όταν αντιληφθείτε ότι αρχίζετε να βυθίζεστε στις σκέψεις της αρνητικότητας και της αυτοτιμωρίας. Ένα από τα πιο αποτελεσματικά και συμπονετικά πράγματα που μπορείτε να πείτε στον εαυτό σας είναι, «έκανα το καλύτερο που μπορούσα." Και πιστέψτε το! Πίστεψέ με, αν θα μπορούσατε να είχατε κάνει κάτι καλύτερα, θα το είχατε κάνει.

Το επόμενο σημείο που είναι πάρα πολύ σημαντικό είναι να μην πάρετε την απόρριψη προσωπικά. Μιλώντας από την εμπειρία μου με θεραπευόμενους και θεραπευόμενες καθημερινά αλλά και από την προσωπική μου εμπειρία, ξέρω ότι αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο. Όταν στα εικοσιένα μου και ενώ είχα ξεκινήσει να εργάζομαι σε μία μεγάλη βιομηχανία με απολύσαν χωρίς να έχει προηγηθεί καμία αιτία, ένιωσα απίστευτη απόρριψη και το αίσθημα αυτό με έκανε να νιώσω πως είμαι ένα άτομο άχρηστο χωρίς δυνατότητες για προσωπική και επαγγελματική επιτυχία. Αντίστοιχα όπως χαρακτηριστικά μου έλεγε μια πελάτισσα (που για αποφυγή οποιασδήποτε ομοιότητας με πρόσωπα και καταστάσεις θα την λέω Α), που την εγκατέλειψε ο σύντροφος της δύο μήνες πριν το γάμο, το αίσθημα αυτό της απόρριψης την οδήγησε στο να πιστεύει πως ήταν ένα διαλυμένο άτομο και  πως ήταν  ανάξια να την αγαπήσει κάποιος στη ζωή της. Και στις δύο περιπτώσεις που σας περιέγραψα, τόσο σε μένα όσο και στην πελάτισσα μου, η εξατομίκευση της απόρριψης έκανε την στενοχώρια δέκα φορές πιο μεγάλη και δυνατή.

Ευτυχώς, είχα δίπλα μου ένα πολύ καλό θεραπευτή που μου δίδαξε τη σημασία του να μην τα παίρνουμε προσωπικά όπως κάνω και γω με τους θεραπευόμενους μου. Έμαθα πώς να είναι συμπονετικός με τον εαυτό μου και να ρωτάω, "Τι μαθαίνω από αυτό και πώς μπορώ να αγαπώ τον εαυτό μου, ενώ περνάω αυτή την κατάσταση;" Το ίδιο έμαθα και στην «Α» η οποία κατάφερε να συνειδητοποιήσει πως η διάλυση της σχέσης της ήταν μια εξωτερική εκδήλωση του τι έκανε εσωτερικά στον εαυτό της: Απαγόρευε στον εαυτό της να αγαπήσει τον εσωτερικό της εαυτό με το να είναι σκληρή απέναντι στην ίδια.  Μέχρι εκείνο το σημείο η σχέση της με τον εαυτό της ήταν γεμάτη από την απόρριψη, έτσι δεν είναι περίεργο που το ίδιο κατέληξε να συμβαίνει στην σημαντικότερη σχέση που είχε με ένα άλλο πρόσωπο.

Επιπλέον, μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, η «Α» συνειδητοποίησε  πόσο δύσκολο ήταν για την πρώην σύντροφο της να είναι γύρω από ένα άτομο που δεν ήταν ευχαριστημένο με τον ίδιο του τον εαυτό. Ο σύντροφος της δεν είχε απορρίψει υποχρεωτικά την ίδια αλλά έκανε το πιο τίμιο πράγμα για τον εαυτό του αλλά μία μεγάλη χάρη στην ίδια.

Και πριν αρχίσετε να με βαράτε όλοι ομαδικά θα συμφωνήσω πως τη στιγμή που μας συμβαίνει η απόρριψη δεν αισθανόμαστε αναγκαστικά έτσι. Η καθυστερημένη αποδοχή και ευλογία στην απόρριψη έρχεται μόνο αφού περάσουμε το αρχικό βαρύ στάδιο που την ακολουθεί.

 Τέλος, πρέπει να καταλάβετε και να θυμίζετε συνεχώς στον εαυτό σας ότι η απόρριψη συχνά δεν έχει να κάνει σε τίποτα με εσάς! Οι άνθρωποι συχνά έχουν τους δικούς τους λόγους για τους οποίους δεν συμπεριφέρονται με έναν τρόπο που θα σήμαινε ότι σας αποδέχονται ή ότι μπορούν να σας δώσουν αυτά που ζητάτε. Εξάλλου ορισμένες καταστάσεις που προκαλούν αισθήματα απόρριψης συχνά βασίζονται σε τόσους πολλούς εξωγενείς παράγοντες που, για άλλη μια φορά, δεν έχουν να κάνουν με τίποτα από όσα κάνατε ή δεν κάνατε.

 Γι’ αυτό όπως έγραψα και στην αρχή του άρθρου η απόρριψη από κάποια εξωτερική κατάσταση είναι "αντιληπτή" αντί να είναι πραγματική. Η αλήθεια είναι ότι κανείς και τίποτα δεν μπορεί να σας απορρίψει αληθινά. Ο μόνος τρόπος για να απορριφθεί κάποιος πραγματικά μπορεί να συμβεί όταν αρνείστε να δώσετε στον εαυτό σας τη δική σας αγάπη, τη συγχώρεση και την αποδοχή. Όπως ανέφερα προηγουμένως, συχνά ρίχνουμε το φταίξιμο σε εξωτερικά γεγονότα που μας κάνουν να αισθανόμαστε την  αντιληπτή απόρριψη επειδή ο Ανώτερος Εαυτός μας καθρεφτίζει αυτό που κάνουμε μέσα μας.

Μείνετε λοιπόν με αυτή την τελευταία μου φράση…

Ανήκεις. Είσαι αγαπητός. Είσαι αποδεχτός. Είσαι άξιος. Είσαι αρκετός. Κάνεις το καλύτερο που μπορείς. Αλλά μην παίρνεις τα λόγια μου για αυτό.

Απέρριψε οποιαδήποτε αντίσταση και αποδέξου αυτές τις αλήθειες για τον εαυτό σου!

Πως επιδρά η φοιτητική ζωή στην ψυχική υγεία των παιδιών μας!

Αρθρογραφεί ο Δρ Λυράκος Γεώργιος
Ψυχολόγος Υγείας CPsychol, MSc, PhD, PostDOCc
Ένα άρθρο αφιερωμένο σε όλους τους νέους φοιτητές και στο ταξίδι της κόρης μου προς τις Πανελλήνιες εξετάσεις.   

Ένας όλο και αυξανόμενος αριθμός φοιτητών το τελευταίο διάστημα ζητά βοήθεια για συναισθηματικά προβλήματα και όπως έδειξε και μια τελευταία μελέτη από το Βρετανικό Σύλλογο Ψυχολόγων σε 139 πανεπιστήμια και κολέγια από το 2009 μέχρι και το 2015, εμφανίζεται μια μικρή αλλά συνεχόμενη αύξηση στους φοιτητές οι οποίοι ζητούν βοήθεια από τους συμβουλευτικούς σταθμούς των πανεπιστημίων για κατάθλιψη, άγχος και κοινωνική φοβία. Στη συγκεκριμένη μελέτη αναφέρεται ότι το 30% των φοιτητών αυτών που ζητούν θεραπεία για τη συναισθηματική τους διαταραχή αντιστοιχούν στο 20% των ραντεβού που γίνονται στους συμβουλευτικούς σταθμούς των πανεπιστημίων.

   Αντίστοιχη με τα αποτελέσματα αυτά είναι και η ετήσια έκθεση για το 2015 που παρουσιάστηκε από το κέντρο για τη ψυχική υγεία των φοιτητών, στο πανεπιστήμιο Penn State, και η οποία βασίζεται σε δεδομένα από 100.736 φοιτητές κολεγίων σε όλη την Αμερική που αναζήτησαν ψυχολογική θεραπεία.  Η συγκεκριμένη έκθεση αντανακλά τα προβλήματα των φοιτητών που έχουν να κάνουν με τη ψυχική τους υγεία μέσα στο πανεπιστήμιο και τονίζει το όλο και μεγαλύτερο επαγγελματικό burnout που παρουσιάζουν οι φοιτητές τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, ο 1 στους 8 φοιτητές-πελάτες, αναφέρουν προβλήματα στον ύπνο τους, ένα ποσοστό που είναι κατά 30% ψηλότερο από τα άτομο που ζητούν βοήθεια για το αλκοόλ και τρεις φορές μεγαλύτερο από το ποσοστό των φοιτητών που αναζητούν βοήθεια στους συμβουλευτικούς σταθμούς για να ξεπεράσουν προβλήματα ναρκωτικών.  
  
  Ένα αντίστοιχο δημοσίευμα βγήκε και από το New York Magazine το Νοέμβρη του 2015, από τα πανεπιστήμια του Yale και του Missouri, στο οποίο αναφέρεται ότι οι δυσκολίες των φοιτητών να τα βγάλουν πέρα συνεχώς αυξάνουν και γίνονται ολοένα και πιο ευαίσθητοι και έχουν ανάγκη συνεχόμενης στήριξης ώστε να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες ανάγκες της ακαδημαϊκής τους ζωής. Όπως λοιπόν δείχνουν όλα αυτά τα δεδομένα στο φοιτητικό πληθυσμό, γίνεται έκδηλη η ανάγκη τόσο της ύπαρξης όσο και της στελέχωσης συμβουλευτικών σταθμών στη τριτοβάθμια εκπαίδευση ώστε να μπορέσουμε να παρέχουμε την απαραίτητη συναισθηματική στήριξη στους φοιτητές που έχουν ανάγκη.

   Ας μη ξεχνούμε ότι το πανεπιστήμιο αποτελεί την αρχή μιας νέας ζωής για όλα τα παιδιά που πρέπει να αποχαιρετήσουν το στάδιο της εφηβείας και να μπούνε στην πρώτη ενήλικη ζωή τους. Ειδικά στη χώρα μας, όπου το πολιτισμικό πλαίσιο έχει συνδέσει άρρηκτα την εισαγωγή σε ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα με έναν από τους μεγαλύτερους στόχους ζωής, η είσοδος στην πραγματικότητα μιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που πολύ συχνά νοσεί, αναιρεί όλες τις προσδοκίες που οι νέοι φοιτητές είχαν επενδύσει με την είσοδο τους σε μια σχολή. Όπως είναι φυσικό, όταν οι προσδοκίες μας καταρρίπτονται το πρώτο πράγμα που βιώνουμε είναι ένα έντονο στρες. Και όσο στην πορεία ο φοιτητής συνεχίζει να ματαιώνεται τόσο τα προβλήματα στο συναισθηματικό τομέα θα αυξάνουν. Ας μη ξεχνούμε πως τουλάχιστον στην εξουθένωση (burnout) οι μη εκπληρούμενες προσδοκίες στον εργαζόμενο είναι αυτές που τελικά τον οδηγούν στο να πάθει burnout και πολλές φορές να εγκαταλείψει και την εργασία του.

  Αν θέλουμε λοιπόν να χτίσουμε υγιείς νέους, που να μπορούνε να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες μιας έντονα ανταγωνιστικής κοινωνίας θα πρέπει να τους μάθουμε να θέτουν προσδοκίες σύμφωνες με την πραγματικότητα την οποία κάθε φορά αντιμετωπίζουν. Και αν η καταστροφική σκέψη που βγαίνει στο φοιτητή είναι ότι ‘δεν αντέχω να τα βγάλω εδώ πέρα’ θα πρέπει εμείς να του δώσουμε την εναλλακτική σκέψη ότι εδώ είναι κάτι το παροδικό και μια άσκηση για το πραγματικό που θα έρθει μετά από την αποφοίτηση του.  
      Ένα, επίσης, βασικό κομμάτι που ειδικά στην ελληνική πραγματικότητα θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας, είναι το γεγονός ότι η ελληνική οικογένεια μεγαλώνει τα παιδιά της μέσα σε ένα προστατευόμενο κύκλο όπου οι γονείς στις περισσότερες περιπτώσεις βρίσκονται πάντα εκεί για να προστατεύσουν τα παιδιά τους από κάθε κακοτοπιά. Η απότομη έκθεσή τους σε ένα νέο καθεστώς, αυτό της φοιτητικής ζωής, όπου πλέον οι γονείς δεν μπορούν να τα προστατεύσουν, καθιστά τους φοιτητές ακόμη πιο ευάλωτους καθώς, έως τότε, είχαν μεγαλώσει με την πεποίθηση ότι ακόμα και εάν πάει κάτι στραβά υπάρχει πάντα κάποιος που είτε θα τους προστατεύσει είτε θα καλύψει τα λάθη τους. Ταυτόχρονα, τα παιδιά μπορεί να χρειαστεί να αλλάξουν τόπο διαμονής, να βρεθούν σε ένα νέο σπίτι το οποίο θα πρέπει να κάνουν δικό τους χωρίς να τους θυμίζει τίποτα από το γνωστό και οικείο δωμάτιό τους. Θα πρέπει να αναλάβουν ευθύνες για τη διαχείριση των οικονομικών τους υποχρεώσεων και παράλληλα θα πρέπει να χτίσουν εξαρχής ένα νέο κοινωνικό δίκτυο στήριξης με άτομα τα οποία βλέπουν για πρώτη φορά και τα οποία δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν αν μπορούν να εμπιστευτούν ή όχι.

    Γίνεται, λοιπόν, κατανοητό ότι εμείς οι γονείς είμαστε αυτοί που πρώτοι θα πρέπει να αφήσουμε τα παιδιά μας να αποδεχτούν τα λάθη τους, μέσα από το μεγάλωμα τους, και να τα βοηθήσουμε να ισχυροποιηθούν μέσα από συγκρούσεις είτε στο σχολικό είτε στο φιλικό τους περιβάλλον. Επιπλέον, πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας ότι στη ζωή μας δεν μπορεί να ταιριάζουμε με όλους, ούτε και να είμαστε αρεστοί σε όλους, αλλά για να μπορέσουμε να χτίσουμε νέους δεσμούς θα πρέπει να μπούμε στη διαδικασία να εμπιστευτούμε τους άλλους ανθρώπους, ακόμη και αν σε κάποια στιγμή πληγωθούμε από αυτούς.

   Ολοκληρώνοντας, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως, ειδικά για τους Έλληνες φοιτητές, υπάρχει ένας επιπλέον επιβαρυντικός παράγων, αυτός της οικονομικής κρίσης, που μας έχει δείξει ότι δημιουργεί ένα επιπρόσθετο στρες στα παιδιά και άρα τα καθιστά ακόμα πιο ευάλωτα. Ας τους δείξουμε λοιπόν ως γονείς ότι στη ζωή πρέπει να μάθουν να παλεύουν και να βγαίνουν νικητές και πως, ακόμη και αν κάποιες φορές δεν τα καταφέρνουν, ο άνθρωπος πάντα έχει την ικανότητα μέσα από την αποτυχία να ανακαλύπτει τις καλύτερες πτυχές του και να γίνεται ακόμη πιο δυνατός.

Βιβλιογραφία

1. http://www.huffingtonpost.com/entry/college-students-mental-health-treatment_us_5696a1dde4b0ce496422e8f1
2. http://www.huffingtonpost.com/sydney-jean-gottfried/is-sleep-when-youre-dead-_b_8917488.html
3. https://www.liu.se/forskning/forskningsnyheter/1.509208?l=en

Μήπως ερωτεύεστε με ένα μάγο και δεν το έχετε πάρει χαμπάρι;

Αρθρογραφεί ο δρ. Γεώργιος Λυράκος MSc, PhD, CPsychol. Ψυχολόγος Υγείας

Το να είσαι μάγος είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εργασίες στον κόσμο. Ο μάγος ξέρει ότι το κοινό γνωρίζει ότι τους ξεγέλασε. Αλλά κατά βάθος, ξέρει επίσης ότι οι άνθρωποι συχνά θέλουν να πιστεύουν ότι οι ψευδαισθήσεις είναι πραγματικές. Έτσι μένουν.

Και εφ 'όσον ο μάγος διατηρεί την ψευδαίσθηση με τα σύννεφα του καπνού, με τα καπέλα που βγάζουν από μέσα κουνέλια, με τα νοθευμένα χαρτιά, και άλλα πράγματα που δεν βγάζουν νόημα, το κοινό δεσμεύεται με τη συμφωνία της ψευδαίσθησης. Ωστόσο, αν ο μάγος αποκαλύπτει τους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί για να εκτελέσει τα κόλπα του, ο θεατής τότε ξεπερνιέται από την προδοσία ότι η ψευδαίσθηση που παρουσιάζεται μπροστά του δεν ήταν στην πραγματικότητα κάτι το αληθινό αλλά μια φαντασίωση του πώς τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι.

Το ίδιο συμβαίνει και όταν επιζητούμε τη σχέση με άτομα που από την αρχή μας προειδοποιούν πως δεν πρέπει να κολλήσουμε πάνω τους ή να τα ερωτευτούμε για διάφορους λόγους όπως π. χ το ότι έχουν βγει πρόσφατα από σχέση και δεν είναι έτοιμα να προχωρήσουν σε κάτι άλλο.

Ζητώντας σας να μην δεθείτε μαζί τους αισθηματικά, δεν σας προσφέρουν μια επιλογή ή ακόμα και τη δυνατότητα μιας σχέσης. Εν τω μεταξύ, μπορεί να βρίσκονται στο πλάι σας περιστασιακά χρησιμοποιώντας την ψευδαίσθηση ότι φταίει η  παρούσα κατάσταση τους όπως ο πρόσφατος χωρισμός η οποία τα εμποδίζει από το να βρεθούν πιο κοντά σε σας.

Με την αποδοχή όμως αυτής της απατηλής συμπεριφορά του, στην πραγματικότητα είναι σαν να δίνετε στο μάγο ακροατήριο  στο οποίο μπορεί να  προσφέρει οποιαδήποτε δικαιολογία ή εξήγηση του αρέσει, χωρίς να σας δίνει μια δυνατότητα να απαντήσετε ή να συζητήσετε.

Ευτυχώς για σας, οι άνθρωποι δεν είναι τόσο περίπλοκοι όπως από την φύση τους έχουν δημιουργηθεί για να είναι. Όταν ένα άτομο είναι αυθεντικό τότε  είναι και άνετο στο να εκφράζει τον εαυτό του με σαφήνεια, και αυτό σε όσα ειπώθηκαν προηγουμένως μοιάζει να ακούγεται σαν να σας λέει ότι δεν ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη της σχέσης σας.

Η ψευδαίσθηση έρχεται στο σημείο που αρνείστε  να ακούσετε την πραγματικότητα, του τι έχει εκφράσει και αντί αυτού να βασίζεται σε αυτό που θα μπορούσε ενδεχομένως να συμβεί, αν παίρνατε αυτό που θέλετε και στην προκειμένη περίπτωση το συναίσθημα.

Ο μάγος όμως που έχει σαγηνεύσει την καρδιά σας έχει ήδη αποκαλύψει την αλήθεια του, ανεξάρτητα από το κίνητρο που βρίσκεται πίσω από τις πράξεις του. Γνωρίζοντας αυτό, εφ 'όσον συμφωνείτε να γίνεται οι βοηθοί στα μαγικά του κόλπα, τότε θα συνεχίσετε να είστε μέρος των ταχυδακτυλουργικών του τρικ, και θα είναι σαν οι απαντήσεις που ζητάτε να είναι όχι μέρος της πραγματικότητας αλλά από  μία σκηνή γεμάτη καπνό και καθρέφτες κάθε φορά που θα ζητάτε να σας πει κάτι παραπάνω για τα αισθήματα του για σας.

Αυτός ο αγώνας δεν παίζει υπέρ σας, ειδικά από τη στιγμή που και οι δύο έχετε διαφορετικές προσδοκίες από αυτό που συμβαίνει μεταξύ σας. 

Το πιο ασφαλές για σας που νοιάζεστε είναι να σκίσετε το εισιτήριο αυτής της παράστασης και να απομακρυνθείτε από το θέατρο των μαγικών ταχυδακτυλουργών όσο τα συναισθήματα σας  είναι ακόμη ελεγχόμενα.. ή να ανοίξετε ευκαιρίες για άλλους ανθρώπους να μπουν  στη ζωή σας που μπορεί να ταιριάζουν καλύτερα με  αυτό που ψάχνετε.

Σημάδια ότι σας απατά ο σύντροφος σας. Ποια είναι τα έξι πιο εμφανή χαρακτηριστικά ενός μοιχού;

Σημάδια ότι σας απατά ο σύντροφος σας. 

Ποια είναι τα έξι πιο εμφανή χαρακτηριστικά ενός μοιχού;

Έχετε μία σχέση αυτό  που λέμε το τέλειο ζευγάρι, την οποία όλοι οι φίλοι σας ζηλεύουν. Έχετε ένα σύντροφο που σας φροντίζει συνεχώς συναισθηματικά αλλά και σας κάνει δώρα που οι άλλες σύντροφοι ούτε καν έχουν δει ποτέ στη ζωή τους. Μέχρι που μια μέρα όλα αλλάζουν και δεν αποτελείτε πια την προτεραιότητα του συντρόφου σας. Πιστεύετε πως σας απατά ή συμβαίνει κάτι άλλο στη ζωή του; Διαβάστε παρακάτω ποια είναι τα εμφανέστερα σημάδια ότι οι υποψίες σας είναι αληθινές.

Αρχίζει να έχει  άποψη για την εμφάνιση του

Ενώ μέχρι πρότινος δεν ήταν κάποιος που ασχολούνταν με τα ρούχα ή τα παπούτσια του και που έπρεπε εσείς να του ψωνίσετε ακόμη και τις κάλτσες, ή να του συνδυάσετε παντελόνι με πουκάμισο από το βράδυ για να πάει το πρωί στο γραφείο, και που ποτέ δεν νοιαζόταν για το πώς φαίνεται, αρχίζει να αλλάζει. Κοιτιέται στον καθρέφτη και φτιάχνει τη χωρίστρα του συνεχώς,  ή διορθώνει το πώς φαίνεται η μπλούζα μέσα από το παντελόνι για να καλύπτει τα περιττά κιλά που πήρε από τα παιδάκια της προηγούμενης κρεπάλης   με την παρέα σας. Έρχεται στο σπίτι φέρνοντας μαζί του και τη χρυσή κάρτα από το νέο γυμναστήριο στο οποίο γράφτηκε για να μην του ανέβει η χοληστερίνη μαζί με μία τσάντα από την Ερμού με νέα trendy μπλουζάκια που φοράει ο γιός σας;

Μάλλον πρέπει να αρχίσετε να προσέχετε γιατί μπορεί και να φλερτάρει με τη νέα γραμματέα ή τη νέα συνάδελφο που ήλθε στην εταιρία του τον τελευταίο μήνα.

Η διάθεση του είναι συνεχώς αρνητική

Ενώ μέχρι πρότινος ήταν η χαρά της παρέας, σας σήκωνε από τον καναπέ μόλις έπαιζε το αγαπημένο του τραγούδι και σας στροβίλιζε σε ρυθμούς ερωτικού τάνγκο, γελούσε με κάθε αστείο που λέγατε, και έβρισκε απολαυστικό κάθε σας μικρό  λάθος, ξαφνικά αρχίζει να κάνει θέμα με το παραμικρό σας παραστράτημα και για χορό στο σαλόνι ούτε λόγος φυσικά. Επιπλέον κάθε φορά που τον ρωτάτε γιατί το κάνει αυτό ή του ζητάτε τα ρέστα για όσα κατά τη γνώμη σας κάνει στραβά, εκείνος θυμώνει μαζί σας χωρίς λόγο. Αν αυτό συμβαίνει συχνά τότε θα πρέπει να προσέξετε πολύ καθώς είναι ένδειξη πως κάτι δεν πάει καθόλου καλά με τη σχέση σας!!!

Περνάει όλη τη μέρα στη δουλειά του

Έχετε παρατηρήσει πως ο καλός σας φεύγει τα αξημέρωτα και γυρίζει λίγο πριν το ρολόι χτυπήσει μεσάνυχτα; Μήπως έχετε ξυπνήσει καμιά φορά κατά τη διάρκεια της νύχτας για να πάτε τουαλέτα και τον πιάσατε στην πόρτα να φεύγει μυρίζοντας από χιλιόμετρα το ξεχασμένο άρωμα που του είχατε πάρει δώρο πριν χρόνια στη γιορτή του και σας είπε πως έτυχε κάτι επείγον στη δουλειά;. Μμμμμ αρχίστε να σκύβετε γιατί αυτό είναι ένα πάρα πολύ ισχυρό σημάδι πως σας απατά καθώς το πιο πιθανό είναι πως πάει στο δεύτερο σπιτικό που έχει εξοπλίσει με τα μαύρα χρήματα που σας κρύβει από τη δουλειά του για την ερωμένη του!!!

Ψεύδεται συνεχώς

Να θυμάστε πολύ καλά πως όποιος απατά είναι και πολύ καλός ψεύτης!!! Έτσι αν τον πιάσετε να σας λέει ψέματα μην το περάσετε απλά στο ντούκου. Πρέπει να σκεφτείτε πολύ καλά ποια είναι η αιτία που τον οδήγησε να σας πει ψέματα. Μήπως σας κρύβει κάτι; Αν αυτό συμβαίνει αρκετά συχνά, το τε θα πρέπει να είστε έτοιμη να αντιμετωπίσετε τη μαύρη αλήθεια πως σας απατά με κάποια άλλη και ακόμη δεν θέλετε να το συνειδητοποιείσετε. Θα μου πείτε και ποιος θέλει να συνειδητοποιεί πράγματα που πονάνε αλλά η αλήθεια παραμένει αλήθεια όσο και να στρουθοκαμηλίζουμε.

Ζητάει συνεχώς περισσότερο προσωπικό χώρο

Κάθε φορά που χτυπάει το κινητό του πάρει παραπέρα για να το σηκώσει ώστε να είναι μακριά από την εμβέλεια του καλογυμνασμένου σας αυτιού. Πολύ συχνά δε, αισθάνεστε πως μιλάει τόσο σιγανά στο κινητό του που ούτε με τα νέα ακουστικά παρακολούθησης που αγοράσατε από τις τηλεπωλήσεις δεν μπορείτε να κρυφακούσετε. Κάτι σαν τους ψίθυρους καρδιάς ένα πράγμα…. Άμα  δε κρύβει και το κινητό του μακριά από σας, και όποτε πάτε να το ανοίξετε και σεις έτσι βρε αδελφέ για να δείτε τι καιρό θα κάνει αύριο για να ξέρετε αν απλώσετε τη μπουγάδα σας, και κείνος αρχίζει τα σεβάσου επιτέλους τον προσωπικό μου χώρο και τα προσωπικά μου δεδομένα….τότε bingo!!! Μάλλον μιλάει με κάποια άλλη και θέλει τον προσωπικό του χώρο.

Δεν βγαίνει έξω μαζί σας πια όσο παλιά

Συνηθίζατε να βγαίνετε με φίλους, να πηγαίνετε σε συγγενείς σε παραστάσεις και σε παιδότοπους πάντα μαζί. Ξαφνικά όμως αρχίζει να βρίσκει δικαιολογίες για τις κοινές σας εξόδους λόγω φόρτου στο γραφείο, λόγω του ότι το αφεντικό έπαθε διάστρεμμα και πρέπει να τον επισκεφτεί στο νοσοκομείο, πάει τα παιδιά μόνος στις κούνιες για να μην μαυρίσετε από τον πολύ ήλιο και άλλα τέτοια πετυχημένα…   Το πιο πιθανό είναι πως κάποια άλλη την βρίσκει πιο ενδιαφέρουσα στο να περνά την ώρα μαζί της και όχι πια εσάς, ή ψάχνει ανάμεσα σε νέες μαμάδες την φίλη που θα του δώσει τη συγκίνηση στην παρέα που νομίζει πως έχει χάσει μαζί σας !!!

Συμπεράσματα 

Αν φτάσατε μέχρι εδώ και πιστεύετε πως ο σύντροφος σας απατά, πριν ορμήσετε πάνω του ή στο αμάξι του και αρχίσετε να τον κατηγορείτε, αρχίστε να σκέφτεστε αρχικά πως η απιστία είναι απλά μέρος ενός σημαντικότερου προβλήματος που αντιμετωπίζει μία σχέση και πως θα πρέπει να αναρωτηθείτε πως χάθηκαν και σε ποιο σημείο η συντροφικότητα, το ενδιαφέρον του ενός για τον άλλο μα πάνω από όλα η επικοινωνία του ζευγαριού.

Αν δε, τόσο εμφανή σημάδια, δεν σας είχαν απασχολήσει και ενοχλήσει τόσο καιρό,  τότε θα πρέπει πραγματικά να αναρωτηθείτε για ποιο λόγο μπήκατε σε αυτή τη σχέση και τι αναζητούσατε σε αυτή…

Τέλος να έχετε στο μυαλό σας πως ένας άντρας που εμφανίζει όλα αυτά τα σημεία είναι ή βλάκας ή πραγματικά θέλει να τον κάνετε τσακωτό για να αναθερμάνετε τη σχέση σας ορίζοντας εξαρχής τους ρόλους σας και τα θέλω σας καθώς αυτοί που από χαρακτήρα και όχι από λάθος καταλήγουν μοιχοί συνήθως δεν πιάνονται ποτέ στα πράσα καθώς η απιστία είναι μέρος του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η προσωπικότητα τους και άρα δεν θα σας δώσουν ποτέ κανένα ψεγάδι για να παρατηρήσετε…

Αρθρογραφεί ο Δρ Γεώργιος Λυράκος Ψυχολόγος Υγείας MSc. PhD CPsychol. 

Τι είναι στρες και πως να το καταπολεμήσετε

Γράφει ο Ψυχολόγος Υγείας Δρ. Λυράκος Γεώργιος BN.BP. MPH. MSc. PhD. CPsychol

Τι είναι στρες 

Όταν οι απαιτήσεις της ζωής είναι μεγαλύτερες από την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις απαιτήσεις αυτές, αυτή η κατάσταση καλείται συνήθως στρες. Αν και η εμπειρία του στρες ποικίλλει από το ένα άτομο στο άλλο, το στρες επηρεάζει συχνά την προσοχή, τις σκέψεις, τη δραστηριότητα του εγκεφάλου, και το συναίσθημα,  λειτουργίες του σώματος που ρυθμίζονται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα (όπως τον καρδιακό ρυθμό, την αναπνοή, τον ιδρώτα στις παλάμες, την αρτηριακή πίεση και την  πέψη), αλλά και το μυϊκό σύστημα (αφού συνήθως οδηγεί σε μυϊκή ένταση, και είτε αυξημένη ή μειωμένη κίνηση), και τις ορμόνες (κορτιζόλη, νορεπινεφρίνη, και αυξητική ορμόνη). Όταν το στρες είναι χρόνιο, και το σώμα παραμένει σε υψηλούς ρυθμούς έντασης, μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στον οργανισμό μας.(1)

Το στρες αποτελεί διαταραχή της ομοιόστασης του οργανισμού, που διαταράσσει την ισορροπία των λειτουργιών του σώματος, με αποτέλεσμα να συνδέεται με όλο το σύγχρονο νοσολογικό φάσμα, αλλά και την υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών.

Η κρισιμότητα και η επιτακτικότατα κατανόησης της ψυχονευροενδοκρινολογίας του στρες, της διάγνωσης, της μέτρησης και τελικά του αποτελεσματικού ελέγχου του από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας, γίνεται εμφανής από τον όγκο των δημοσιευμένων επιστημονικών εργασιών (περισσότερες από 300.000 εργασίες στο Medline). Εν τέλει, η πλήρης εξειδίκευση στο στρες εξυπηρετεί τη σύγχρονη επιστημονική ανάγκη, για τη διενέργεια μελετών «μεταφραστικού τύπου» (translational research). Ταυτόχρονα, η ίδια η κλινική πράξη και εμπειρία όσων εργάζονται σε δομές φροντίδας υγείας, έχει δείξει ότι ένας μεγάλος αριθμός συμπτωμάτων και παθολογίας σχετίζεται με το στρες.

Ενδεικτικά, υπολογίζεται ότι το 50-75% της σύγχρονης νοσολογίας σχετίζεται με την ψυχονευροενδοκρινολογία του στρες, ενώ σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας σχεδόν το 50% των επισκέψεων και το 1/3 των επισκεπτών σε εξωτερικά ιατρεία, αφορούν σε προβλήματα που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με το στρες.(2)

Έτσι μέσα από τη μέχρι τώρα έρευνα έχει φανεί πως το ψυχολογικό στρες αυξάνει τον κίνδυνο για μια πληθώρα ασθενειών, όπως η παχυσαρκία, η υπέρταση και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, (3-6) και οδηγεί σε μεγαλύτερη χρήση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης (7,8). Στο χώρο εργασίας, το άγχος οδηγεί επίσης σε συναισθηματική εξάντληση, δυσαρέσκεια εργασίας, χαμηλότερη παραγωγικότητα, (9, 10) και μειωμένη απόδοση (11,12).

Ως αποτέλεσμα, τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει προσπάθειες για να σχεδιαστούν προγράμματα ώστε να βοηθήσουν τους εργαζόμενους στη διαχείριση του εργασιακού άγχους (13,14).

Αντιμετώπιση του στρες 

 Οι κυριότερες μέθοδοι διαχείρισης του στρες περιλαμβάνουν τη γνωσιακή συμπεριφορική ψυχοθεραπεία για την αλλαγή των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και την χρήση θετικών στρατηγικών αντιμετώπισης των στρεσογόνων καταστάσεων, η λήψη κοινωνικής στήριξης, οι ασκήσεις χαλάρωσης, η διαφραγματική αναπνοή και το μασάζ.

Η αδυναμία του σύγχρονου ανθρώπου να χαλαρώσει έχει να κάνει τόσο με τον τρόπο που ο ίδιος ο άνθρωπος διαχειρίζεται την καθημερινότητα του, αλλά και με την ίδια τη φύση του ανθρώπου και το είδος της εργασίας του αλλά και τον τρόπο σκέψης  που αποτελεί μια κατάσταση στρες από μόνη της για τον οργανισμό. Έτσι πέρα από τη γνωστική διαχείριση ενός στρεσογόνου παράγοντα, έχει αποδειχθεί πως εναλλακτικές μέθοδοι θεραπείας είναι αποτελεσματικές για τη διατήρηση τόσο της σωματικής όσο και της ψυχικής ευεξίας γενικότερα, μειώνοντας το στρες και βοηθώντας το άτομο να αναπτύξει ικανότητα προσαρμογής στο στρες.

Οι τεχνικές χαλάρωσης μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να μειώσει το στρες που αισθάνεται λόγω των αυξημένων απαιτήσεων της σύγχρονης καθημερινότητας, ενώ ταυτόχρονα οδηγούν σε αλλαγές και βελτιώσεις στην ανθρώπινη φυσιολογία: μειώνοντας την αρτηριακή πίεση, βελτιώνοντας το ρυθμό της αναπνοής και της καρδιάς, οδηγούν σε αύξηση των γνωστικών διεργασιών, μείωση των μυοσκελετικών και στομαχικών πόνων και ελάττωση των τιμών της χοληστερόλης. (15,16)

Τα τελευταία χρόνια εξάλλου πολλά νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο έχουν εντάξει τα προγράμματα αντιμετώπισης του στρες στην καθημερινή πρακτική τους όπως το Benson-Henry Institute του Γενικού Νοσοκομείου της Μασσαχουσέτης στις ΗΠΑ, όπου διδάσκονται τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς ασθενείς μέθοδοι χαλάρωσης και θεραπείες μασάζ ώστε ο ασθενής να μπορέσει να επιλέξει την καταλληλότερη για την περίπτωση του. Αντίστοιχα προγράμματα διαχείρισης του στρες εκτελούνται και στην Mayo Clinic όπου οι συμπληρωματικές θεραπείες όπως οι ασκήσεις χαλάρωσης, οι διαφραγματικές αναπνοές, το μασάζ, η ενσυναίσθηση και η αρωματοθεραπεία αποτελούν σημαντικό κομμάτι της καθημερινής πρακτικής. (17)

Τέλος το μασάζ βοηθά στο να χαλαρώσει όλο το σώμα διασπώντας το συσσωρευμένο στους μυς γαλακτικό οξύ και μεταφέροντας το στον κύκλο του Κρεμπς οδηγώντας σε αύξηση των ενδορφινών που είναι οι ορμόνες της χαράς και της θετικής διάθεσης, προσφ'εροντας έτσι στο άτομο χαλάρωση αλλά και μείωση των μυοσκελετικών προβλημάτων που προκαλεί η μυική τάση λόγω του στρες. (18)

Βιβλιογραφία

1. Goldberger LaB, S., ed Handbook of Stress: Theoretical and Clinical Aspects. 2nd ed. ed. New York: The Free Press; 1993. - See more at: http://www.prevention.va.gov/Healthy_Living/Manage_Stress.asp#sthash.zPG6RGTi.dpuf

2. _. Τι είναι στρες. Ιατρική Σχολή. Η Επιστήμη του Στρες & Η Προαγωγή της Υγείας. Copyright © 2008-2011 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ανακτήθηκε 22/05/2016 http://www.stressmaster.med.uoa.gr/plhrofories-aitiseis/geniki-perigrafi/ti-einai-stres.html

3. Limm H, Angerer P, Heinmueller M, et al. Self-perceived stress reactivity is an indicator of psychosocial impairment at the workplace. BMC Public Health 2010; 10:252.

4. Figueredo VM. The time has come for physicians to take notice: the impact of psychosocial stressors on the heart. Am J Med 2009; 122:704–712.

5. Das S, O’Keefe JH. Behavioral cardiology: recognizing and addressing the profound impact of psychosocial stress on cardiovascular health. Curr Atheroscler Rep 2006; 8:111–118.

6. Lillberg K, Verkasalo PK, Kaprio J, et al. Stressful life events and risk of breast cancer in 10,808 women: a cohort study. Am J Epidemiol 2003; 157:415–423.

C7. Azagba S, Sharaf MF. Psychosocial working conditions and the utilization of health care services. BMC Public Health 2011; 11:642.

8. Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, et al. Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Lancet 2004; 364:937–952.

9. Borritz M, Rugulies R, Bjorner JB, et al. Burnout among employees in human service work: design and baseline findings of the PUMA study. Scand J Public Health 2006; 34:49–58.

10. Stansfeld S, Candy B. Psychosocial work environment and mental health: a meta-analytic review. Scand J Work Environ Health 2006; 32:443–462.

11. Kivimaki M, Vahtera J, Elovainio M, et al. Death or illness of a family member, violence, interpersonal conflict, and financial difficulties as predictors of sickness absence: longitudinal cohort study on psychological and behavioral links. Psychosom Med 2002; 64:817–825.

12. Hilton MF, Scuffham PA, Vecchio N, Whiteford HA. Using the interaction of mental health symptoms and treatment status to estimate lost employee productivity. Aust N Z J Psychiatry 2010; 44:151–161.

13. Awa WL, Plaumann M, Walter U. Burnout prevention: a review of intervention programs. Patient Educ Couns 2010; 78:184–190.

14. Ruotsalainen J, Serra C, Marine A, Verbeek J. Systematic review of interventions for reducing occupational stress in health care workers. Scand J Work Environ Health 2008; 34:169–178.

15. English, E. H., & Baker, T. B. (1983). Relaxation trainig and cardiovascular response

to experimental stressors. Health Psychology, 2, 239-259.

16. Wetherall, M. (2002). “Not to be sneezed at”. The Psychologist, 15 (6), 305.

17. Mayo Clinic. (2013) Stress management. Retrieved (06/11/13)

http://www.mayoclinic.com/health/stress-management/MY00435/TAB=resources

18. http://www.webmd.com/balance/stress-management/features/massage-therapy-stress-relief-much-more

Μήπως σας εκμεταλλεύονται και δεν το παίρνετε χαμπάρι;

Στην εργασία όσο και στην ζωή οι άνθρωποι  έχουν την τάση να επωφελούνται από την καλοσύνη των άλλων. Τις περισσότερες φορές το κάνουν χωρίς το θύμα τους να το αντιλαμβάνεται πάρα πολύ. Να είστε έτοιμοι και σε επιφυλακή για τις προθέσεις των άλλων, γιατί στο τέλος θα μπορούσατε να φτάσετε στο σημείο να ρίχνετε συνεχώς τον εαυτό σας.
Μην κάνετε τίποτα που πραγματικά δεν θέλετε να το κάνετε.
Μερικοί άνθρωποι  το κάνουν μόνο από το φόβο να πούν όχι. Όλη την ώρα όμως που θα κάνετε αυτό που σας ζητάνε οι άλλοι, θα νιώθετε άβολα, πικρία και δυστυχισμένος. Εν τω μεταξύ, αυτός που σας έβαλε σε αυτή την κατάσταση είναι χαμογελαστός και απολαμβάνει όσα κερδίζει από σας μένοντας κρυμμένος στο περιθώριο. Έτσι μην βάζετε τον εαυτό σας σε αυτή την κατάσταση. Εσείς είστε αυτοί που καθορίζετε τα δικα σας συναισθήματα και τις πράξεις. Αναλάβετε λοιπόν την ευθύνη!

Έτσι αν ακόμη και σε απλά καθημερινά πράγματα λέτε πάντα ναί και ποτέ όχι, γιατί νομίζετε πως μόνο έτσι είναι η ζωή, και πως πρέπει να βοηθάμε συνεχώς τους άλλους, αν δίνετε τη σειρά σας σε κάποιον στο ΑΤΜ και μετά μένετε χωρίς μετρητά, η τη θέση σας στο πάρκινκ σε μία όμορφη γυναίκα που μετά δεν σας λέει ούτε ευχαριστώ, μάλλον πρέπει να αρχίσετε να μαθαίνετε τι σημαίνει όχι. 

Γιατί ενώ συνήθως πιστεύω πως όλοι οι άνθρωποι είναι φύση καλοί και δεν θέλουν να με εκμεταλευτούν αυτό είναι ένα στοιχείο της αισιόδοξης προσωπικότητας μου που δεν συνάδει πάντα με τη σύγχρονη ανταγωνιστική πραγματικότητα.

Για να μπορέσετε λοιπόν να αντισταθείτε στην εκμετάλευση των άλλων ας δούμε κάποιες χρήσιμες συμβουλές.

Να είστε προσεκτικοί με τον καθένα

Ακόμη και ο καλύτερος σας φίλος θα μπορούσε  να είναι ο δράστης του εγκλήματος της εκμετάλευσης. Οι άνθρωποι συνηθίζουν να λυμαίνονται την καλοσύνη, είναι σαν ένας καρχαρίας που μυρίζει το αίμα που αναβλύζει από μία πληγή. Έτσι και τα άτομα αυτά, μπορούν να γευτούν την αύρα του ανθρώπου που μυρίζει από μακρυά θύμα και πάντα θα θελήσουν να δοκιμάσουν την τύχη τους στο παιχνίδι αυτό της εκμετάλευσης. 
Θέλουν να ρουφήξουν κάθε δυνατότητα να κερδίσουν από σας μέχρι να μην έχετε κάτι άλλο να τους δώσετε.  Έχετε λοιπόν το νου σας και να ξέρετε  ότι οι άνθρωποι είναι συνήθως αυτοτροφοδοτούμενοι στο βάθος της  καρδιάς τους. Στο τέλος οι περισσότεροι άνθρωποι νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους. 

Ενώ όμως είναι εύκολο να αλλάξετε τον εαυτό σας και να οδηγηθείτε σε αυτή τη νοοτροπία του "μην εμπιστεύεσαι κανέναν", κάτι τέτοιο  μπορεί να σας κάνει να είστε σε συνεχή επιφυλακή και σε αμυντική στάση όλη την ώρα. Κανείς όμως δεν θέλει αυτή τη στάση και μπορεί ολοκληρωτικά να καταστρέψει τη ζωή του αν μπεί σε μία τέτοια κατάσταση. 

Μην αισθάνεστε ενοχές

Ένας από τους κύριους λόγους που παραδινόμαστε, οφείλεται στο γεγονός ότι δεν έχουμε μια καλή δικαιολογία για να μην παραδοθούμε σε όσα μας ζητούν.
Ή τουλάχιστον πιστεύουμε ότι μπορεί να μην  είναι μια αρκετά καλή δικαιολογία στα μάτια του αρπακτικού που θέλει να μας εκμεταλευτεί...

Η απάντησή μου;
ΚΑΙ ΤΙ ΕΓΙΝΕ;;;;;

1.) Δεν χρειάζεται να δικαιολογήσετε γιατί  τους λέτε όχι, δεν χρειάζεται καν να τους δώσετε ένα λόγο.

 2.) Μην ανησυχείτε για αυτούς. Είστε μόνο εσείς  και οι σκέψεις σας, έχετε το δικαίωμα να πειτε ΟΧΙ!

Υψώστε το ανάστημά σας

Οι άνθρωποι γύρω σας έχουν συνηθίσει να σας εκμεταλλεύονται. Δεν θα το βάλουν κάτω χωρίς μάχη και θα τραβήξουν κάτω από το μανίκι τους κάθε τραπουλόχαρτο ενοχής που έχουν κρυμμένο στο σακάκι τους. Θα βγάλουν τα δόντια τους και θα προσπαθήσουν να σας δαγκώσουν όπως το φίδι δαγκώνει και χύνει το δηλητήριο του ώστε να ακινητοποιήσει και να δηλητηριάσει το θύμα του. Αυτό θα είναι και το δυσκολότερο μέρος από το οποίο θα πρέπει να αντέξετε να ξεφύγετε. 

Έχετε μια ανάγκη να αισθάνεστε αποδεκτοί και μέρος του συνόλου και λέγοντας «όχι» έχετε την ευκαιρία  να κάνετε εχθρούς. Στο τέλος όμως θα νιώσετε πολύ καλά για τον εαυτό σας και το όχι, και έτσι μπαίνετε σε ένα καλό δρόμο, που αποτελεί και τον απώτερο στόχο σας για την επιτυχία.

Ποιό είναι λοιπόν το νόημα;

Δεν είναι κακό να βοηθάμε, αλλά να βοηθάμε αυτούς που έχουν πραγματικά ανάγκη από τη βοήθεια μας και όχι αυτούς που απλά δεν θέλουν να μπουν στη διαδικασία να βοηθήσουν τους εαυτούς τους. Αν μπούμε στη διαδικασία να βοηθήσουμε τέτοια άτομα απλά σταματάμε να βοηθούμε τον εαυτό μας, μπαίνουμε σε μία διαδικασία στρες και ενοχών γιατί δεν υπερασπίζουμε τα πιστεύω και τα δικαιώματα μας και απλά μπαίνουμε σε μια φάση συνεχούς υπερδιέγερσης και κατάθλιψης για όσα χάνουμε στην καθημερινότητα μας μειώνοντας συνεχώς τον εαυτό μας.

Γράφει ο Dr Γεώργιος Λυράκος Ψυχολόγος Υγείας, Γνωσιακός Συμπεριφορικός Θεραπευτής

Η επίδραση της οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία

Αρθρογραφεί ο ψυχολόγος Υγείας Δρ Γεώργιος Λυράκος

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ως υγεία, ορίζεται όχι μόνο η απουσία νόσου αλλά και η κατάσταση της ψυχοκοινωνικής ευεξίας. Οι Willis και Campbell (1992), μέσα από ένα σύνολο ορισμών, καταλήγουν στο συμπέρασμα  ότι η ψυχική υγεία «είναι μία θετική κατάσταση πνευματικής ευεξίας στην οποία τα άτομα αισθάνονται βασικά ικανοποιημένα από τον εαυτό τους, τους ρόλους τους στη ζωή και τις σχέσεις τους με τους άλλους». Συχνά λοιπόν ο όρος «ψυχική υγεία» ταυτίζεται με την «ψυχική ευεξία.»

Για να μπορέσουμε όμως να καταλάβουμε τον όρο ψυχική υγεία θα πρέπει να αποδεχτούμε πρώτα πως αποτελεί μια πολυπαραγοντική έννοια, που εμπεριέχει :

• την απουσία αρνητικών συναισθημάτων (όπως το άγχος και η κατάθλιψη),
• την παρουσία θετικών συναισθημάτων,  
• την ικανοποίηση από τη ζωή (εννοώντας τη θετική αυτοεκτίμηση), καθώς και
• την ύπαρξη καλής γνωστικής λειτουργίας (χρόνος αντίδρασης στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος) (McAuley and Rudolph, 1995).

Δίνοντας λοιπόν ορισμό στα αρνητικά συναισθήματα, μπορούμε να ορίσουμε το δυσλειτουργικό άγχος ως τη δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση, που περιλαμβάνει αισθήματα φόβου σε περιπτώσεις κινδύνου στις οποίες η πηγή είναι άγνωστη σε ένα μεγάλο βαθμό ή μη αναγνωρίσιμη (Μάνος, 1998). Στις περισσότερες περιπτώσεις το άγχος αποτελεί μια κοινή αντίδραση, που σε κάποιο βαθμό υπάρχει στους περισσοτέρους ανθρώπους με την μορφή της υπερβολικής αντίδρασης σε ήπια στρεσογόνα γεγονότα. Όταν αυτό το στρες συνεχίζει να υπάρχει για μεγάλο διάστημα, ή εμφανίζεται συχνά, μπορεί να συσχετιστεί με αρνητική επίδραση στη ποιότητα ζωής και με προβλήματα στην υγεία των ατόμων. Παράλληλα το στρες έχει βρεθεί πως συνδέεται με τη κατάθλιψη, την οξυθυμία, την επιθετικότητα, το νευρωτισμό και την αίσθηση της προσωπικής δυστυχίας (Θεωδοράκης, 2010).

Επιστρέφοντας στο άγχος, μπορούμε να το διαχωρίσουμε σε δύο είδη που είναι:

α) το άγχος προδιάθεσης που αποτελεί βασικό γνώρισμα της προσωπικότητας και

β) το άγχος κατάστασης που αποτελεί μια πρόσκαιρη συναισθηματική διαταραχή (Cattell & Sheier, 1961).

Προχωρώντας στο δεύτερο κομμάτι της ψυχικής υγείας και για  να ερμηνεύσουμε τα θετικά συναισθήματα, θα πρέπει να ερμηνεύσουμε πρώτα κάποια από τα αρνητικά που σχετίζονται με την αυτοεκτίμηση και συγκεκριμένα τη κατάθλιψη, που θεωρείται ως η συχνότερη παρατηρούμενη ψυχική διαταραχή και ορίζεται ως μια συναισθηματική κατάσταση έντονης και επίμονης λύπης. Η κατάθλιψη χαρακτηρίζεται από αισθήματα απόγνωσης και αποθάρρυνσης. Συνδέεται επίσης με την χαμηλή αυτοεκτίμηση, την αβεβαιότητα για το μέλλον και την παραίτηση του ατόμου από τις κοινωνικές σχέσεις.

Τέλος η καλή γνωστική λειτουργία έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με το στρες, καθώς όσο μεγαλύτερο είναι το στρες τόσο περισσότερο παρατηρούνται διαταραχές στη μνήμη και την αντίληψη των ατόμων (Lyrakos et al, 2016)

Επιπτώσεις της οικονομική κρίσης στην ψυχική υγεία

Η προσωπικότητα όπως και η ζωή του σύγχρονου ανθρώπου είναι δομημένες πάνω στην εργασία και το οικονομικό του υπόβαθρο. Τα αποτελέσματα των περισσότερων ερευνών συμφωνούν ότι η απώλεια της εργασίας συνδέεται στενά και αυξάνει το  κίνδυνο εμφάνισης των ψυχικών διαταραχών, όπως και των σωματικών επιπτώσεων που αυτές οι διαταραχές μπορούν να έχουν. Πολλές μελέτες υποστηρίζουν ότι υπάρχει μια δυνατή συσχέτιση ανάμεσα στην ανεργία και την αύξηση κινδύνου εμφάνισης άγχους, κατάθλιψης, αντικοινωνικής συμπεριφοράς και χρήσης ουσιών (Murphy and Athanasou, 1999). Η σημασία που έχουν οι ψυχικές διαταραχές στο τομέα της δημόσιας υγείας είναι φανερή και από το ότι κατατάσσονται ανάμεσα στις πρώτες αιτίες που οδηγούν σε σημαντική ανικανότητα του ατόμου και αναμένεται ότι θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο μέσα στα επόμενα χρόνια, ενώ υπολογίζεται ότι το 2020 θα είναι δεύτερες σε συχνότητα, αμέσως μετά την ισχαιμική καρδιοπάθεια (WHO, 2001).

Μια μεγάλη έρευνα που διεξήχθη σε 26 χώρες της Ευρώπης, για το διάστημα από το 1970 έως το 2006,  μελέτησε τους τρόπους με τους οποίους οι οικονομικές αλλαγές είχαν επιδράσει στα ποσοστά θνησιμότητας και τα αποτελέσματά της έδειξαν ότι, για ηλικίες κάτω των 65 χρονών, για κάθε 1% ποσοστό αύξησης της ανεργίας, υπήρχε αύξηση κατά 0,8% στις αυτοκτονίες (Stuckler et al., 2009). 

Μια μελέτη της βιβλιογραφίας, που εστίασε στις επιδράσεις που έχει στη ψυχική υγεία η ανεργία, έδειξε ότι ο μέσος όρος του ποσοστού των άνεργων ατόμων που εμφάνισαν ψυχικά προβλήματα ήταν στο 34%, σχεδόν διπλάσιος από ότι στα άτομα που δούλευαν, όπου το ποσοστό άγγιζε το 16% (Paul και Moser, 2009). Επίσης, η ανεργία έχει συσχετιστεί με την υιοθέτηση ανθυγιεινών συμπεριφορών υγείας, όπως το κάπνισμα. Τα άνεργα άτομα με εκείνα που δούλευαν είχαν επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ τους σε σχέση με άλλα στοιχεία σχετικά με τη ποιότητα της ψυχικής υγείας, όπως είναι τα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης, την υποκειμενική αίσθηση ικανοποίησης από τη ζωή, την αυτοεκτίμηση αλλά και την εμφάνιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων (Paul and Moser, 2009). 

Παρόμοια αποτελέσματα φάνηκαν και σε ελληνική μελέτη, όπου καταγράφηκε πως το μεγαλύτερο ποσοστό όσων ζητούν κοινωνική βοήθεια είναι άτομα με οικονομικά ή ψυχικά προβλήματα (Lyrakos et al, 2015). Η οικονομική δυσχέρεια συχνά οδηγεί το άτομο σε  ανθυγιεινούς τρόπους διατροφής, δυσχεραίνοντας και την πρόσβαση του στο σύστημα φροντίδας της υγείας, κάτι στο οποίο οφείλεται και η αύξηση των ποσοστών νοσηρότητας και θνησιμότητας (Valkonen and Martikainen, 1995).

Σε μια έρευνα, από τους VanPraag et al. (2003), τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το άτομο αντλεί ικανοποίηση από την εργασία του όχι μόνο όταν είναι ικανοποιημένο από το εισόδημά του αλλά και όταν αισθάνεται πως ο εργοδότης του εκτιμά τη δουλειά του. Η εργασία είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες που επιδρούν στην ποιότητα της ζωής, καθώς αποτελεί την προϋπόθεση για αποφυγή της φτώχειας, η οποία, όπως είναι λογικό, έχει αρνητική επίδραση στην ικανοποίηση που αισθάνεται το άτομο (Rahman et al., 2005).

Το βιοτικό επίπεδο επιδρά σημαντικά στην υλική ευημερία των ατόμων, όντας έτσι ένας βασικός παράγοντας που επηρεάζει την ποιότητα ζωής τους (Cummins, 1997).  Άτομα με χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο δεν έχουν τις ίδιες ευκαιρίες για αναψυχή, λόγω του χαμηλού τους εισοδήματος, κάτι το οποίο οδηγεί και σε μειωμένο αίσθημα ικανοποίησης τους. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι η ικανοποίηση των ατόμων αυξάνει όταν εκείνα συμμετέχουν σε δραστηριότητες όπως, για παράδειγμα, πολιτισμικές δραστηριότητες, που μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους (Cummins, 1997; Sherwood, Jago, & Deery, 2005), ενώ η οικογένεια φαίνεται επίσης να αποτελεί προστατευτικό παράγοντα σε καιρούς κρίσης (Lyrakos et al., 2015).

Σε αντιδιαστολή με τα παραπάνω, μια πρόσφατη μελέτη στη Θεσσαλονίκη έδειξε πως οι αυτοκτονίες δεν σχετίζονται τόσο με την ανεργία όσο με τις κλιματολογικές συνθήκες (Φουντουλάκης, 2015), ενώ στη μελέτη των Tzanne και Lyrakos (2013) σε απόπειρες αυτοκτονίας και εκεί το μεγαλύτερο ποσοστό είχανε τα συναισθηματικά προβλήματα και όχι τα οικονομικά. 

Τα πορίσματα λοιπόν δικά σας, οι έρευνες έχουν δείξει τη συσχέτιση όμως ο τρόπος με το οποίο αντμετωπίζουμε τα όποια ψυχοπιεστικά γεγονότα στη ζωή μας είναι αυτός που θα ορίσει τελικά και το αποτέλεσμα σε κάθε έναν από εμάς. 
Dr Georgios Lyrakos BS MSc PhD CPsychol
Program Director MSc Health Psychology
City Unity College-Cardiff MET